{"id":1995,"date":"2007-07-12T10:55:03","date_gmt":"2007-07-12T10:55:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T21:00:00","slug":"ande-arry-ve-ampshire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2007\/07\/12\/ande-arry-ve-ampshire\/","title":{"rendered":"Ande, Arry ve Ampshire"},"content":{"rendered":"

(.. urricanes ardly hever appen!<\/a> *<\/a>)<\/p>\n

Lisans y\u0131llar\u0131mda, \u0130T\u00dc’de, ald\u0131\u011f\u0131m kredisiz se\u00e7meli dersler aras\u0131nda sevgili Christoph Neumann<\/a>‘\u0131n verdi\u011fi Osmanl\u0131 Kentinde G\u00fcndelik Ya\u015fam<\/i> dersinde bir keresinde bir Rabia Han\u0131m’\u0131 incelemi\u015ftik. O d\u00f6nemlerde Ayfer Tun\u00e7 hen\u00fcz do\u011fmam\u0131\u015f oldu\u011fundan ve dolay\u0131s\u0131yla “Bir maniniz yoksa h\u00fck\u00fcmdar\u0131m size gelecek” tad\u0131nda bir eser yaz\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fundan, o d\u00f6neme dair bilgiler genelde ele ne ge\u00e7erse (mektuplar, bir \u015fehzadenin s\u00fcnnet d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn\u00fcn men\u00fcs\u00fc, …) onlar \u00fczerinden olay\u0131 a\u00e7\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Tamam, Osmanl\u0131 Devleti’nin yaz\u0131\u015fmalar\u0131 duruyor, iyi g\u00fczel ama bizim derste anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu saray erkan\u0131n\u0131n de\u011fil, sade vatanda\u015f\u0131n hayat\u0131 idi. \u0130\u015fte, bir keresinde dersi yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam Rabia adl\u0131 bir bayan\u0131n bir \u015feyhe yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplar\u0131 incelemi\u015ftik. S\u00f6z konusu bayan, r\u00fcyas\u0131nda y\u0131lan filan g\u00f6r\u00fcyordu ve bu \u015feyhle irtibata ge\u00e7mesi yolunda telkinlerde bulunuluyordu (ilgili makaleyi netten bulur muyum diye aratt\u0131ysam da ula\u015famad\u0131m. Bir ihtimal ak\u015fam evde ders notlar\u0131m\u0131 bulurum y\u0131llardan sonra hala duruyorsa ama %90 S\u00fcreya Faroqhi’nindi — sonradan not: buldum, \u00e7ok ilgiliyseniz bkz. dipnot<\/i>). \u015eimdi bunlar\u0131 yazma sebebime gelince, derste teyzenin r\u00fcyalar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc imgeleri Freudvari bir yakla\u015f\u0131mla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, teyzenin epey bir \u00f6zeline girmi\u015ftik (bir \u015feyi Freudyen inceleyip de i\u015fin i\u00e7inde cinsellik g\u00f6rmemek zaten imkans\u0131z! 8). Yani ne yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131za dikkat edin, 300 y\u0131l sonra, bamba\u015fka \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yap\u0131labilir! Hal b\u00f6yle olunca sanal alemde kap\u0131 kom\u015fum, ger\u00e7ek alemde can dostlar\u0131mdan biri olan Hande’yle g\u00fcnde 5-6 ortalama ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz e-posta diyaloglar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye kalkacak olan\u0131n vay haline, zira aralarinda pek cok s\u00fcrreal tarzda yaz\u0131lm\u0131\u015f olanlar bar\u0131nmakta 8)<\/p>\n

Yine \u00e7enem a\u00e7\u0131ld\u0131, iki \u00e7ift laf s\u00f6yleyece\u011fim, ona giri\u015f olsun diye yazd\u0131klar\u0131m o iki \u00e7ift laf\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Neyse, ge\u00e7enlerde Hande ile g\u00fcndemimizde Mr. Harry Potter’\u0131n ak\u0131beti \u00fczerine spek\u00fclasyonlar vard\u0131, tabii bir de Hande’nin<\/a> ve benim<\/a> vaktiyle konuya ili\u015fkin giri\u015flerimiz de var, haz\u0131r kitap \u00e7\u0131kmadan benimkileri bir \u00f6zetleyeyim dedim. Bunu da Oscar tahminleri i\u00e7in \u00fcnl\u00fclere sorulan metodla yapaca\u011f\u0131m:<\/p>\n

Soru: Sizce Harry Potter serisi nas\u0131l bitecek?<\/b>
\nCevap: <\/b>\u00d6ncelikle bana bu imkan\u0131 verdi\u011finiz i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Bence Rowling, Bay Potter’a k\u0131yamayacak ama o “g\u00f6kteki quidditch ma\u00e7\u0131na” fakir o\u011flan (ad\u0131n\u0131 vermeyeyim) yollanacak. Draco Malfoy 6. kitapta i\u015faretini verdi\u011fi \u00fczere son dakikada iyilerin taraf\u0131na ge\u00e7ecek ve hayat\u0131n\u0131 Harry i\u00e7in (ya da daha mant\u0131kl\u0131 olarak en nefret etti\u011fi ki\u015filerden biri olan Hermione i\u00e7in) feda edecek. Harry b\u00fcy\u00fc yetene\u011fini kaybedecek (serinin son kitab\u0131 olmas\u0131 \u015ferefine). Sirius Black’in karde\u015fi olan ve 6. kitapta ba\u015f harflerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Regulus Black (R.A.B.) Harry’yi sahiplenecek, Hollanda’da nikah k\u0131y\u0131p, bir \u00f6m\u00fcr boyu mutlu ya\u015fayacaklar.. Ha, bir de yazmama gerek yok ama yazay\u0131m yine de, Snape hep iyilerin taraf\u0131ndayd\u0131, hala onlar\u0131n taraf\u0131nda (ne \u015fa\u015f\u0131rtmaca ama! 8P )<\/p>\n

Soru: Peki siz serinin nas\u0131l bitmesini istersiniz?<\/b>
\nCevap : <\/b> \u00c7ok g\u00fczel bir soru, ak\u0131ll\u0131ca… Efendim, ben Neville’in as\u0131l o\u011flan oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, Snape’in, Y\u00fcz\u00fcklerin Efendisi’nin sonunda Frodo’nun y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc atmaya yana\u015fmamas\u0131 gibi, 6. kitab\u0131n sonunda “Ba\u015flar\u0131m b\u00f6yle i\u015fe! Para m\u0131 veriyorlar kal diye \u00fclen!” hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131yla bu sefer hakikaten k\u00f6t\u00fclerin yan\u0131na ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131n\u0131, Harry’nin kitab\u0131n 30. sayfas\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini ve buna ra\u011fmen kitab\u0131n oylumunun 700 sayfa civar\u0131nda olmas\u0131n\u0131, Hermione’nin Ron’dan hamile kal\u0131p (malumunuz, \u0130ngiltere istatistiki olarak en gen\u00e7 ya\u015fta do\u011fum yap\u0131lan \u00fclke) aksiyondan bu nedenle mahrum kalmas\u0131n\u0131 ve Sirius Black’in mezardan, \u00f6te d\u00fcnyadan oradan buradan \u015furadan bir yerden \u00e7\u0131k\u0131p, kick ass yapmas\u0131n\u0131, … isterdim.<\/p>\n

Cevaplar\u0131n\u0131z ve yorumlar\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz.<\/b>
\nAs\u0131l ben te\u015fekk\u00fcr ederim efendim. Son y\u0131llarda yapt\u0131\u011f\u0131m en seviyeli s\u00f6yle\u015fiydi.<\/p>\n

Son olarak okuyucular\u0131m\u0131za s\u00f6ylemek istedi\u011finiz bir \u015fey var m\u0131? Mesela bu s\u00f6yle\u015finin format\u0131n\u0131 asl\u0131nda hastas\u0131 oldu\u011funuz Dan Tobin’in bug\u00fcnk\u00fc giri\u015finden<\/a> esinlendi\u011finiz hakk\u0131nda?<\/b>
\nKem k\u00fcm.. Ben zaten inecektim. [Arkas\u0131na bakmadan ka\u00e7arak uzakla\u015f\u0131r]<\/p>\n

\n

\nRobot Chicken’da Harry Potter’\u0131n Quidditch S\u00fcp\u00fcrgesi ile ge\u00e7irdi\u011fi bir kaza sahnesi vard\u0131r, internetten bulamad\u0131m, ak\u015fam (bunu da) unutmazsam capture eder koyar\u0131m. Onun yerine az bilinen, piyasadan toplat\u0131lm\u0131\u015f HP kitab\u0131 olan “Harry Potter and the Half-Horse Prince”in kapa\u011f\u0131n\u0131 koyay\u0131m Peter Shaffer<\/a>‘den \u00f6z\u00fcrlerimle.<\/p>\n

\"DR<\/center><\/p>\n

<\/p>\n

\n

\nDipnot<\/b>
\n\u00d6ncelikle: isim Rabia de\u011fil, Asiye Hatun imi\u015f, kaynak da S\u00fcreya Faroqhi de\u011fil, Cemal Kafadar \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

[…]\u0130\u015fte bu \u015fehirde, 1630’lu y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda, Kadri Efendi’nin k\u0131z\u0131 Asiye Hatun, Veli Dede adl\u0131 bir \u015feyhe ba\u011flanm\u0131\u015f ve iki seneden k\u0131sa bir s\u00fcrede birer birer ilerleyerek esma-y\u0131 seb’ay\u0131 (Allah’\u0131n yedi ismini) zikretmeye icazet alacak kadar mesafe katetmi\u015fken, \u015feyhinden so\u011fur. Tasavvufi bir yola girerken bekledi\u011fi \u015fekilde “kalbi [nin] g\u00f6z\u00fc tam bir mikd\u00e2r a\u00e7\u0131lma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fken”<\/i> ruh\u00ee geli\u015fmesi duraklar, nefsiyle giri\u015fti\u011fi m\u00fccadelede gerileme\u011fe ba\u015flar. Sebebini kendisi de bilmez ama \u015feyhe bir su\u00e7 atfetmekten \u00e7ekinir, kabahatin kendinde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Hatun b\u00f6yle “gamk\u00een ve mahz\u00fbn”<\/i> iken bir ba\u015fka \u015fehirde,,Uzi\u00e7e’de bir Halvet\u00ee dergah\u0131nda postni\u015f\u00een olan Muslih\u00fcddin adl\u0131 bir \u015feyhin \u00fcn\u00fc ver herhalde \u00e7e\u015fitli kerametleri kula\u011f\u0131na gelir. Belki de karizma denilen kavrama her zaman bir nebze kat\u0131lmas\u0131 gereken bir di\u011fer yan\u0131 duyulmu\u015ftur \u015feyhin, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131. Cezbe ile cazibenin \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc alan\u0131 kestirmek zor ama tasavvuf tarihini cinslilendirmek istiyorsak bu alan \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz \u015fart san\u0131r\u0131m. (Zaten Asiye Hatun’un r\u00fcyalar\u0131nda, k\u0131yafet\/fizyonomi bilimi gelene\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, iyi insanlar hep g\u00fczeldir, k\u00f6t\u00fcler de \u00e7irkin.) Konuyu babas\u0131na a\u00e7\u0131p Muslih\u00fcddin Efendi’ye “baz\u0131 bahane ile”<\/i> bir adam g\u00f6nderir ve bu \u015fekilde a\u015final\u0131k kesbettikten sonra “muhabbet g\u00f6n\u00fcl taht\u0131nda kar\u00e2r eyler”<\/i>. Bu yeni “muhabbet kemendi boynuna”<\/i> ba\u011flanmakla, dertli hatun eski ruh\u00ee geli\u015fme \u00e7izgisine kavu\u015fur gibi oldu\u011funu hisseder. Hisseder ama pusulas\u0131z ve k\u0131lavuzsuz olarak y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin do\u011frulu\u011fundan emin de\u011fildir. Hi\u00e7 olmazsa me\u015frula\u015ft\u0131rmak gerekli\u011fi duydu\u011fu tahmin edilebilir.<\/p>\n

[…]<\/p>\n

Asiye Hatun, r\u00fcyalar\u0131n\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ralarda evli de\u011fildir anla\u015f\u0131lan. Ya\u015f\u0131n\u0131 bilmiyoruz, ama kendini evlilik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7kin olarak g\u00f6rmedi\u011fi tahmin edilebilir. Bir d\u00fc\u015f\u00fcnde k\u00f6r ve \u00e7irkin bir ya\u015fl\u0131 kad\u0131n olarak beliren, “vel\u00eeler alday\u0131c\u0131, s\u00fckker g\u00f6sterip zehir i\u00e7irici”<\/i> d\u011fnyaya karde\u015flerinin nikah (daha do\u011frusu, “k\u00e2b\u00een”) k\u0131y\u0131p sonra tal\u00e2k verdiklerinden ama kendisinin hi\u00e7 k\u0131ymad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z eder. Acaba karde\u015fleri evlenmi\u015f (ve bo\u015fanm\u0131\u015f) da kendisi evlenmemi\u015f midir? Kesin bir \u015fey s\u00f6ylemek zor. Ancak evlilik motifi r\u00fcyalarda s\u0131k s\u0131k boy g\u00f6sterir. Elimizdeki ilk r\u00fcyas\u0131nda Muslih\u00fcddin Efendi’yle evlendirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr. Yine bir su\u00e7luluk duygusuyla, sadece ve sadece ruhlar\u0131n birle\u015fmesi anlam\u0131nda yorumlar bu r\u00fcyay\u0131; cinsel yak\u0131nla\u015fma i\u00e7eren, d\u00fcnyal\u0131k bir evlilik olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 ihtimalinden belli ki rahats\u0131z olur. Ancak, bu d\u00fc\u015f evliliklerin nas\u0131l anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirledikten sonra, birka\u00e7 kere daha kendini \u015feyhinin ya da Hazreti Muhammed’in nik\u00e2hl\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr ve k\u00e2h “saf\u00e2 ile”<\/i> k\u00e2h “s\u00fcr\u00fbr ile”<\/i> uyan\u0131r.<\/p>\n

\u015eeyhinin bir kere kendisini kucaklay\u0131p s\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr, ama bu “Hazret-i \u00d6mer \u0130sl\u00e2m’a geldikde Hazret’i Res\u00fbl (s.a.s.) \u00d6mer’i b\u00f6yle ko\u00e7up”<\/i> s\u0131kmas\u0131 gibidir. Bir ba\u015fka kez, birisi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve nikahtan sonra \u015feyhiyle aralar\u0131nda “mahrem\u00eeyet olup m\u00fcb\u00e2rek eliyle cismine”<\/i> dokunaca\u011f\u0131n\u0131 ve hatunun t\u00fcm beden marazlar\u0131n\u0131n iyile\u015fece\u011fini m\u00fcjdeler; hatuna \u00f6nce hic\u00e2b gelir ama utan\u0131p s\u0131k\u0131lmas\u0131na gerek yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc “ol az\u00eezde be\u015fer\u00eeyet yokdur… r\u00fbh-\u0131 s\u0131rfd\u0131r”<\/i>. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu d\u00fc\u015fleri yazarken, hatta g\u00f6r\u00fcrken, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131labilece\u011fi konusunda kayg\u0131lan\u0131r ve bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Ama 20. y\u00fczy\u0131lda kendisini okuyanlar\u0131n r\u00fcyalarda boy g\u00f6steren baz\u0131 motiflere bamba\u015fka kulplar takabilece\u011finden elbette habersizdir: bir r\u00fcyas\u0131nda ot b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir bah\u00e7ede y\u0131lanlar g\u00f6r\u00fcp kaza ile sokmalar\u0131ndan korktu\u011funu, bir di\u011ferinde \u015feyhin oturdu\u011fu sakf\u0131 tutan “dire\u011fe dayanm\u0131\u015f, bir mertebe hic\u00e2ble… az\u00eeze kat\u0131 yak\u0131n”<\/i> durdu\u011funu, yorumsuz iletir. [Burada amac\u0131m\u0131z birtak\u0131m motiflerin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda zaman i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fikliklere de\u011finmek, yoksa Freud’\u00e7u ruhbilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ayr\u0131 bir e\u011fitim gerektirir; aksi takdirde s\u0131k s\u0131k yap\u0131lan v\u00fclger Freud’\u00e7uluk hatas\u0131na d\u00fc\u015fmek kolayd\u0131r. \u00d6te yandan, r\u00fcyalar\u0131n yorumlanmas\u0131nda uzun ve sivri nesnelerin erkeklik uzvunu simgeledi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn modern insana has bir g\u00f6r\u00fc\u015f oldu\u011funu ve birdenbire Freud’la ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015f olur. \u0130kinci Bayezid devrinde, \u00e7e\u015fitli tabir kitaplar\u0131ndan derlenerek olu\u015fturulan K\u00e2mil\u00fc’t-ta’bir<\/i> adl\u0131 eserde, \u0130bn S\u00eer\u00een zikredilerek \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f belirtilir: “b\u0131\u00e7ak te’v\u00eelde o\u011flan ola ve b\u0131\u00e7ak k\u0131n\u0131’avret ola”<\/i>.]<\/small><\/p>\n

M\u00fctereddit Bir Mutasavv\u0131f: \u00dcsk\u00fcp’l\u00fc Asiye Hatun’un R\u00fcya Defteri 1641-43<\/i> – Cemal Kafadar, Dr., Harvard \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/b>
\nTopkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131<\/i> 5 (1992)<\/p>\n

Asiye Hatun’un kendi yazd\u0131klar\u0131ndan ilgili bir k\u0131sm\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131ya tarad\u0131m. Elle yazay\u0131m dedim ama aksanlar beni benden ald\u0131lar.<\/p>\n

\"Cemal<\/center><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(.. urricanes ardly hever appen! *) Lisans y\u0131llar\u0131mda, \u0130T\u00dc’de, ald\u0131\u011f\u0131m kredisiz se\u00e7meli dersler aras\u0131nda sevgili Christoph Neumann‘\u0131n verdi\u011fi Osmanl\u0131 Kentinde G\u00fcndelik Ya\u015fam dersinde bir keresinde bir Rabia Han\u0131m’\u0131 incelemi\u015ftik. O d\u00f6nemlerde Ayfer Tun\u00e7 hen\u00fcz do\u011fmam\u0131\u015f oldu\u011fundan ve dolay\u0131s\u0131yla “Bir maniniz yoksa h\u00fck\u00fcmdar\u0131m size gelecek” tad\u0131nda bir eser yaz\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fundan, o d\u00f6neme dair bilgiler genelde ele … Okumaya devam et “Ande, Arry ve Ampshire”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,10,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1995"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1995\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}