\u00d6ncelikle iyi bir haber vererek ba\u015flayay\u0131m: \u015fimdiye kadar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00fcn se\u00e7imler en do\u011fru se\u00e7imdi! (bunu yaz\u0131\u015f\u0131m\u0131n akabinde i\u015fte bu (a.k.a i\u015fbu<\/em>) parantezi a\u00e7\u0131p, “ayn\u0131 zamanda en yanl\u0131\u015f se\u00e7imdi!” de diyebilirim tabii ki ama \u015fimdi tad\u0131n\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131rman\u0131n ne anlam\u0131 var?).<\/p>\n Do\u011fa bize, pek \u00e7ok \u015feyin yan\u0131 s\u0131ra, genelde en ucuza sat\u0131lan \u015feyi alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (enerjiyi para birimi olarak se\u00e7ti\u011fimizde. Asl\u0131nda bu da \u00e7ok do\u011fru de\u011fil, enerjinin de (i\u00e7\/internal denileni) mesela pekala entropiyle \u00e7eki\u015fti\u011fi durumlar olmakta ama o zamanlarda da bu ikisini i\u00e7eren bir sistem \u00f6zelli\u011fi tan\u0131mlay\u0131p, buna da bilmemne enerjisi deyip, y\u00fczs\u00fczce i\u015fin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131labilmekteyiz). E\u011fer bir sistemin bir A ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndaki hali ile bir B noktas\u0131ndaki halini biliyorsan\u0131z ve kim bilir neden ama, aradaki yolu\/g\u00fczergah\u0131 merak ediyorsan\u0131z, oturur olas\u0131 b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 hesaplars\u0131n\u0131z (integral denilen \u015fey bu d\u00fcnyadaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc leke \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131 deterjandan bile daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015feydir, inanamazs\u0131n\u0131z) en d\u00fc\u015f\u00fck enerji hangi yolda harcan\u0131yorsa, dersiniz ki, tamam buldum, i\u015fte budur. \u0130statistiki olarak da en olas\u0131 yolun sonsuz b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir sistemde se\u00e7ilece\u011fini ispatlayabilirsiniz, ki bildi\u011finiz \u00fczere istatistik ne kadar yalanc\u0131 bir karde\u015fimiz olsa da, bilimseldir (100 sisteme sorduk, yalan, bize verilen anketleri haftasonu arkada\u015flarla toplan\u0131p doldurduk, anket\u00f6r paras\u0131yla da kolonyayla portakal suyu ald\u0131k).<\/p>\n Tabii bu anlatt\u0131\u011f\u0131m, \u015fu en temel soruyu cevaplamaktan \u00e7ok aciz: bu kadar z\u0131rvay\u0131 ne i\u00e7in yazmaktay\u0131m, yine nas\u0131l bir alaka kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, y\u00fcz\u00fcme g\u00f6z\u00fcme bula\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131nday\u0131m? Ehem, anlatay\u0131m:<\/p>\n \u00d6ncelikle kader meselesini hemencecik, \u015f\u0131p\u0131n i\u015fi \u00e7\u00f6z\u00fcmleyeyim de, sonradan aya\u011f\u0131m\u0131za dolanmas\u0131n: Efendim, size biri, yapaca\u011f\u0131n\u0131z her \u015feyin \u00f6nceden bir yerde yaz\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011finde pek inand\u0131r\u0131c\u0131 gelmeyebilir, bir kere g\u00f6zlem yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda \u00e7o\u011fu kez sistemi etkilersiniz — Ursula LeGuin’in -ki sevmemekteyim bir s\u00fcredir kendisini \/ ya\u015fland\u0131\u011f\u0131ndan beridir – vard\u0131 b\u00f6yle bir hikayesi diye yazd\u0131m, sonra gittim internetten bizatihi arad\u0131m b\u00f6yle bir hikayesini vefakat bulamad\u0131m, belki de uydurmaktay\u0131md\u0131r o y\u00fczden: i\u015fte kahinler bir krala diyorlar ki \u015fu ay\u0131n \u015fu g\u00fcn\u00fc \u00f6leceksin, o da \u00f6nlem olarak kendini bir kuleye kapat\u0131yor ama hikayenin sonunda da as\u0131yor kendini (adet yerini bulsun diye 8P). Buna panzehir olarak, bilenin bildi\u011fini kendine saklamas\u0131n\u0131 vermekteyim: evet, sizin bu yaz\u0131y\u0131 okuduktan sonra ve dahi hayat\u0131n\u0131z\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131nda neler yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 -misal- biliyorum diyeyim, bu \u015feyi bildi\u011fimi de s\u00f6ylemeyeyim, bu sizi nas\u0131l etkileyecek? H\u0131mm?<\/p>\n Gelelim, di\u011fer \u015feye: o kadar se\u00e7imleri yap\u0131p bu noktaya geldiniz ya, i\u015fte o se\u00e7imleri farkl\u0131 farkl\u0131 yapsayd\u0131n\u0131z da, bundan daha iyi ya da daha k\u00f6t\u00fc (define k\u00f6t\u00fc – hadeleyn!) olmayacakt\u0131, daha farkl\u0131 olacakt\u0131 (evet, ge\u00e7en hafta mesela, o son kullan\u0131m tarihi ge\u00e7mi\u015f mantarlar\u0131 yememekle asl\u0131nda iyi etmediniz, uzun vadede bir \u015fey de\u011fi\u015fmeyecekti) evet sa\u00e7ma oldu \u015fimdi bu \u00f6rne\u011fi verince. Ama, ama Metin \u00dcst\u00fcnda\u011f’\u0131n \u00e7ok sevdi\u011fim bir karikat\u00fcr\u00fc vard\u0131, bir kad\u0131nla bir erkek y\u0131llar sonra kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar, ikisinin de elinde migros po\u015fetleri, kad\u0131n \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor — sen beni zengin bir k\u0131zla evlenmek i\u00e7in b\u0131rakmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131n, e hani ne oldu, bak senin de elinde migros po\u015feti… adam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor (d\u00fc\u015f\u00fcnce balonu) seninle evlensem ne fark edecekti, yine ayn\u0131 hayatlar, yine ellerimizde migros po\u015feti (bunu da bulamad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re bug\u00fcn uydurma potansiyelim hayli y\u00fcksek, ben diyeyim 5, siz deyin…)… Yani, demek istedi\u011fim, ne kadar uza\u011fa d\u00fc\u015fecektin be g\u00fcl\u00fcm? Evrenin kral\u0131 m\u0131 olacakt\u0131n o se\u00e7imleri ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yapsayd\u0131n, yoksa diyelim 60 y\u0131l erken mi g\u00f6\u00e7ecektin buralardan? Alt\u0131 \u00fcst\u00fc d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc mavi bir gezegenin y\u00fczeyindesin i\u015fte, bu cakan, bu pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n kime, neye? Ben g\u00f6rd\u00fcm b\u00fct\u00fcn paralel evrenleri de, dikey evrenleri de hepsinde de ayn\u0131 adams\u0131n, \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131, daha ne konu\u015fuyorsun?<\/p>\n Yani \u00e7ok da \u00fcz\u00fclmeyin onu \u00f6yle diyeydim, bunu b\u00f6yle yapayd\u0131m, hayat\u0131n tekrar\u0131 yok diye diye, ba\u015fka yerlerde tekrar ediliyor olsa da, hayat ayn\u0131 hayat.<\/p>\n Anneler elma yedirmek istedikleri zaman “elma yer misin?” diye sormazlar, “3 dilim mi yersin, 4 dilim mi?” diye sorarlar, siz de se\u00e7im yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 san\u0131rs\u0131n\u0131z. Se\u00e7im yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sand\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda da \u00f6zg\u00fcr oldu\u011funuzu, potansiyelinizin daim oldu\u011funu, her \u015feyin de\u011fi\u015f(tiril)ebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Anne-elma \u00f6rne\u011finde, yine de avantajday\u0131z: se\u00e7imi\/soruyu reddedebilme l\u00fcks\u00fcne sahibizdir (bir ihtimal) ama hayatta sorular\u0131 biz birbirimize soruyoruz, se\u00e7imleri de birbirimize yap\u0131yoruz ya da yapm\u0131yoruz, d\u00fcnya kazan biz sazan, kendi ya\u011f\u0131m\u0131zda pi\u015fip gidiyoruz. Halen anlayamad\u0131\u011f\u0131m fakat hayli ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fim\/-a inand\u0131\u011f\u0131m bir adam, vaktiyle “E\u011fer biri bir konu hakk\u0131nda konu\u015fam\u0131yorsa, o vakit susmal\u0131d\u0131r” demi\u015f, ben de 1-2-X-U de-ar L-Witt-gen-stein! diyorum (eser Wire’\u0131n, benim kulland\u0131\u011f\u0131m kuple de Elastica’n\u0131n cover\u0131ndan arak).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00d6ncelikle iyi bir haber vererek ba\u015flayay\u0131m: \u015fimdiye kadar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00fcn se\u00e7imler en do\u011fru se\u00e7imdi! (bunu yaz\u0131\u015f\u0131m\u0131n akabinde i\u015fte bu (a.k.a i\u015fbu) parantezi a\u00e7\u0131p, “ayn\u0131 zamanda en yanl\u0131\u015f se\u00e7imdi!” de diyebilirim tabii ki ama \u015fimdi tad\u0131n\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131rman\u0131n ne anlam\u0131 var?). Do\u011fa bize, pek \u00e7ok \u015feyin yan\u0131 s\u0131ra, genelde en ucuza sat\u0131lan \u015feyi alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (enerjiyi para … Okumaya devam et “o s\u0131rada, paralel evrende…<\/i>“<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4398"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4398"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4398\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}