{"id":4915,"date":"2011-08-06T04:54:36","date_gmt":"2011-08-06T04:54:36","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T21:00:00","slug":"bir-lisan-uc-insan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2011\/08\/06\/bir-lisan-uc-insan\/","title":{"rendered":"Bir lisan \u00fc\u00e7 insan"},"content":{"rendered":"<p>Defterlere d\u00fc\u015f\u00fclen notlardan&#8230; (Tabii ki s\u00f6ylemem gereksiz ama sonu\u00e7ta &#8220;kopyala-yap\u0131\u015ft\u0131r-<em>bunlar\u0131 biliyormusun? 30 ki\u015fiye g\u00f6nder<\/em>&#8221; potansiyeli y\u00fcksek oldu\u011fundan, belirtmek isterim ki, i\u00e7erdikleri genelleme bir kenara konarak, asl\u0131nda bu \u00fclkelerin belirli \u015fehirlerinde\/b\u00f6lgelerinde yap\u0131lan g\u00f6zlemler olduklar\u0131n\u0131, iki \u00fclkenin de, b\u00f6lgesel anlamda \u00e7ok farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erdiklerinden, bu detaylar\u0131n \u00e7ok da ciddiye al\u0131nmamalar\u0131 gerekti\u011fini, vs, vs&#8230;)<\/p>\n<ul><\/p>\n<li>NL: Bankalar birli\u011fi var, hangi bankan\u0131n bankamati\u011finden para \u00e7ekti\u011finiz fark etmiyor. Bankamatik kart\u0131 \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131yor (nakitten daha yayg\u0131n bir \u015fekilde), &#8220;ideal&#8221; adl\u0131 bir sistem vas\u0131tas\u0131yla, atm kartlar\u0131 ile kredi kart\u0131 em\u00fclasyonu yapmadan da internet al\u0131\u015f-veri\u015flerinde kullan\u0131labiliyor. Kredi kart\u0131 pek -hi\u00e7- yayg\u0131n de\u011fil, ba\u015fvuruda bulunursan\u0131z da, ba\u015fvurdu\u011funuz bankadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, ba\u015fvurunuz tek bir merkezde de\u011ferlendiriliyor.<\/li>\n<li>NL: Burada ya\u015fayan yo\u011fun T\u00fcrk n\u00fcfusu sayesinde (Almanya&#8217;dan sonra Avrupa&#8217;da ikinci s\u0131rada), pek \u00e7ok T\u00fcrk g\u0131da maddesini bulabiliyorsunuz. \u00d6zellikle sucuk (Ko\u00e7 marka idi) Ankara&#8217;dayken Kayseri&#8217;den hususi olarak getirtti\u011fim sucuklarla yar\u0131\u015f\u0131r d\u00fczeydeydi.<\/li>\n<li>NL: Hollandal\u0131lar yanaktan \u00fc\u00e7 kere \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcr, \u00e7ok g\u00fczel bir detayd\u0131r. Erkekler erkekleri pek -hi\u00e7- bu \u015fekilde \u00f6pmezler.<\/li>\n<li>NL: Ba\u015fl\u0131ca tatl\u0131lar appletaart ve sinterklaas zaman\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan pepernoten.<\/li>\n<li>NL: Hemen her Hollandal\u0131 5 ya\u015f\u0131ndan itibaren (bazen daha da erken) etkin \u015fekilde \u0130ngilizce bilmektedir.<\/li>\n<li>ESP: \u0130spanya&#8217;da genel kabul edilen Kastelyan \u0130spanyolca&#8217;s\u0131ndan ba\u015fka resmi olarak 4(5?) dil daha var. Bask\u00e7a hari\u00e7 di\u011ferleri az biraz birbirine benzese de (ve kimse alt\u0131 \u00fcst\u00fc dialekt olduklar\u0131n\u0131 kabul etmese de), Bask\u00e7a bamba\u015fka bir dil, yok \u00f6yle bir \u015fey (Susanna Clarke &#8211; Jonathan Strange &amp; Mr. Norrel&#8217;dan al\u0131nt\u0131lamak gerekirse:\n<p>    (&#8230;) She spoke Basque, which is a language which rarely makes any impression upon the brains of any other race, so that a man may hear it as often and as long as he likes, but never afterwards be able to recall a single syllable of it. (&#8230;)<br \/>\n    [52. B\u00f6l\u00fcm, &#8220;The old lady of Cannaregio&#8221;nun sonundaki dipnot]<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Hollandaca&#8217;da da, \u0130spanyolca&#8217;da da (ve Almanca&#8217;da da) &#8220;yar\u0131n&#8221; ve &#8220;sabah&#8221; ayn\u0131 kelime ile kar\u015f\u0131lan\u0131yor (Hollandaca&#8217;da &#8220;morgen&#8221;, \u0130spanyolca&#8217;da &#8220;ma\u00f1ana&#8221;). Hollanda&#8217;da &#8220;bu i\u015fi yar\u0131n bitiririm&#8221; dedi\u011finizde, ertesi sabah 8&#8217;i kast ediyor olursunuz, \u0130spanya&#8217;da, yar\u0131n ak\u015fama (ve hatta daha ertesi g\u00fcne) kadar olan bir zaman\u0131.<\/li>\n<li>(ESP) &#8220;Evet&#8221; ve &#8220;e\u011fer&#8221; a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 kelime ile kar\u015f\u0131lan\u0131yor: Si ve<em> s\u00ed<\/em>. Benzer \u015fekilde &#8220;Ni\u00e7in&#8221; ve &#8220;\u00c7\u00fcnk\u00fc&#8221; de (&#8220;\u00bfpor qu\u00e9?&#8221; ve &#8220;porque&#8221;).<\/li>\n<li>(NL) Hollanda&#8217;da herkes \u0130ngilizce konu\u015fabilse de, bu yaz\u0131ya yans\u0131yan bir \u015fey de\u011fil. \u0130lanlar ve a\u00e7\u0131klamalarda kendi ba\u015f\u0131nas\u0131n\u0131z. Buna tek istisna dergi kapaklar\u0131 &#8211; enteresan bir bi\u00e7imde pek \u00e7ok dergi kapa\u011f\u0131n\u0131 tamam\u0131yla \u0130ngilizce olarak haz\u0131rlamakta.<\/li>\n<li>(ESP) \u00c7ok hakim bir bar k\u00fclt\u00fcr\u00fc var. Barlarda g\u00fcnd\u00fcz kahve varyantlar\u0131n\u0131 ve at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131k tapas (Bask\u00e7a&#8217;da pintxo), ak\u015fam ise i\u00e7ki ve yine tapas bulunmakta. Ya\u011fmur ya\u011fm\u0131yorsa, kimse bar\u0131n ne i\u00e7inde ne de d\u0131\u015f\u0131ndaki iskemlelerde oturmaz, onun yerine \u00f6n\u00fcndeki sokakta, ayakta sosyalle\u015firler. \u0130\u00e7ki fiyatlar\u0131 da, at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131klar da epey makuldur, evde yiyip\/i\u00e7mekten daha ucuza bile gelebilir (o kadar\u0131n\u0131 bilmiyoz). Pek restaurant yoktur, i\u015fte bu barlar vard\u0131r. Patates tava bilinmez, b\u00f6yle bir \u015fey istedi\u011finizde size cips (\u0130spanyolca&#8217;s\u0131 ile: patatas fritas) verilir.<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Hollanda&#8217;da evlilik pek (o kadar da) s\u0131k ger\u00e7ekle\u015fen bir \u015fey de\u011fildir, birlikte ya\u015fayan, \u00e7ocuklu \u00e7iftler vard\u0131r ve kanunen evli olup olmad\u0131klar\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir (yine de partner oldu\u011funuzu resmi bir kurumda ibraz etmeniz gerekir). \u0130spanya&#8217;da herkes (a\u015f\u0131r\u0131 genelleme oldu) ilk olarak \u00e7ok uzunca bir s\u00fcre birlikte ya\u015farlar, e\u011fer \u00e7ocuk yapmaya karar verirlerse (ya da taraflardan biri hamile kald\u0131\u011f\u0131nda) evlenirler.<\/li>\n<li>&#160;(NL\/ESP) Hollanda Protestan, \u0130spanyollar Katoliktir. Hollanda&#8217;n\u0131n g\u00fcneyinde ve di\u011fer pek \u00e7ok k\u0131sm\u0131nda, \u0130spanya&#8217;n\u0131n kuzeyinde ve birka\u00e7 b\u00f6lgesinde daha dini pek sallamazlar. Hollanda&#8217;da her kilise cemaatinin ba\u011f\u0131\u015flar\u0131yla, \u0130spanya&#8217;da ise vergi verenlerin bizzat o paradan kilise&#8217;nin de desteklenmesini istedi\u011fini ibraz etti\u011fi takdirde desteklenir.<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Hollanda&#8217;da tuvalet deli\u011fi ters taraftad\u0131r (klozete oturdu\u011funuzda poponuzun hizas\u0131nda de\u011fil, ayaklar\u0131n\u0131za yak\u0131n k\u0131s\u0131mdad\u0131r), lavabolar \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr, pek kullan\u0131lmaz, sabun ise hi\u00e7 kullan\u0131lmaz. \u0130spanya&#8217;da evlerde genelde 2 tuvalet ve dahi bide bulunur, lavabo boylar\u0131 da normaldir.<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Hollanda&#8217;da pek \u00e7ok ofiste size y\u0131ll\u0131k izninizden k\u0131sarak, haftada yar\u0131m\/bir g\u00fcn az \u00e7al\u0131\u015fma se\u00e7ene\u011fi sunulur. \u0130spanya&#8217;da ise b\u00fct\u00fcn \u00fclke (marketler, f\u0131r\u0131nlar, gazeteciler ve b\u00fcy\u00fck\/zincir ma\u011fazalar haricinde) a\u011fustos&#8217;ta tatile \u00e7\u0131kar.<\/li>\n<li>(ESP) Kitaplar\u0131n fotokopisini \u00e7ektiremezsiniz.<\/li>\n<li>(ESP) Herkesin biri anneden, biri babadan gelmek \u00fczere iki soyad\u0131 vard\u0131r. Bunlardan babadan gelen birincil kabul edilir, \u00e7ocu\u011fa bu birincil soyad ge\u00e7irilir. Evlenilse de soyad de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framaz, be\u015fikten mezara sabit kal\u0131r. Hemen her zaman, herkesin iki de ad\u0131 vard\u0131r, bu adlar genelde -bizim kavrayamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fekilde- k\u0131salt\u0131larak tek bir ad olarak \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131rlar (Jose Maria = Txema (\u00c7ema)). Maria erkek i\u00e7in de kad\u0131n i\u00e7in de yayg\u0131n bir add\u0131r (Kad\u0131nda ilk, erkekte ikinci isim olur), M\u00aa olarak k\u0131salt\u0131l\u0131r. Ordinalite de (birinci, ikinci, &#8230;) bu t\u00fcr k\u0131saltma ile belirtilir (1\u00aa &#8211; primera (casa), 2\u00ba &#8211; segundo (libro)). Ordinalite de di\u011fer s\u0131fatlar gibi, nesnenin cinsine g\u00f6re feminen (la) ya da maskulin (el) olur. Rusya ve civar\u0131nda ve birka\u00e7 eski Do\u011fu Bloku \u00fclkesinde, soyadlar cinsiyete g\u00f6re de\u011fi\u015fir (Sharapov \/ Sharapova).<\/li>\n<li>(NL) CD&#8217;ler ve DVD&#8217;ler d\u00fckkanlarda bir dolapta saklan\u0131r, raflarda bo\u015f kaplar bulunur, istedi\u011finiz \u00fcr\u00fcn\u00fcn kab\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, i\u00e7ini dolaptan \u00e7\u0131kar\u0131p koyarlar.<\/li>\n<li>(ESP\/NL) \u0130spanya&#8217;da 5 Ocak&#8217;ta \u00fc\u00e7 kral\u0131n (m\u00fcneccimin) geli\u015fi hediyelerin verildi\u011fi ve as\u0131l kutlaman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr. Y\u0131lba\u015f\u0131nda iste saatin 12yi \u00e7almaya ba\u015flamas\u0131 ile birlikte her gongda bir \u00fcz\u00fcm a\u011fza at\u0131l\u0131r. Hollanda&#8217;da as\u0131l olay Sinterklaas&#8217;t\u0131r (5 Aral\u0131k), yeni y\u0131l Noel Baba&#8217;dan \u00e7ok Sinterklaas&#8217;\u0131n geli\u015fiyle sembolize edilir, hediyeler o g\u00fcn verilir. Sinterklaas Hollanda&#8217;ya \u0130spanya&#8217;dan gemiyle gelse de, \u0130spanya&#8217;da kimse varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar de\u011fildir.<\/li>\n<li>(ESP) \u0130spanya hayli lokalize bir yer oldu\u011fundan, \u00f6l\u00fcmler yerel gazetelerin yan\u0131 s\u0131ra, duvarlara\/direklere yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan \u00f6l\u00fcm ilanlar\u0131yla da duyurulur. Bu ilanlarda merhumun bir foto\u011fraf\u0131, ad\u0131 ve ya\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, akrabalar\u0131n\u0131n da bir listesi yer al\u0131r, cenaze t\u00f6reninin yap\u0131laca\u011f\u0131 mekan ve zaman bilgisi de i\u00e7erilir.<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Hollanda&#8217;da genelde her evin sokak kap\u0131s\u0131 vard\u0131r, her sokak kap\u0131s\u0131na da bir numara verilir. 100 daireli komplekslerde dahi bu ge\u00e7erli oldu\u011fundan, bir binada kap\u0131 numaras\u0131 bir anda 50 numara birden atlayabilir. Her dairenin kendi sokak kap\u0131s\u0131 olmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni bisiklet yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu sayede herkes bisikletini genelde giri\u015fin hemen akabinde konu\u015fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f koridora ya da ara b\u00f6lgeye koyabilir. \u0130spanya&#8217;da ise daire numaras\u0131 s\u0131ral\u0131 de\u011fildir, kat bilgisi esas al\u0131n\u0131r: 1-Sa\u011f, 4-Orta \u015feklinde. E\u011fer bir katta 3 kattan fazla daire varsa, tekrarlara gidilir: 1-Sa\u011f Sa\u011f, 3-Sol Sa\u011f \u015feklinde ve garip bir bi\u00e7imde kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ya\u015fanmaz. \u0130svi\u00e7re&#8217;de ise daire numaras\u0131 hepten yoktur, mektuplar soyada gelir \/ posta kutular\u0131nda soyadlar yer al\u0131r.<\/li>\n<li>(NL\/ESP) Kap\u0131c\u0131l\u0131k kurumu yoktur, bilinmez \u00f6yle \u015feyler.<\/li>\n<li>(ESP) \u015eehirler aras\u0131 otob\u00fcslerde muavin yoktur, bavullara numara verilmez, g\u00f6zetilmeden konur\/al\u0131n\u0131r, herkes kendi bavulundan sorumludur.<\/li>\n<li>(ESP) Tek ki\u015filik banklar hayli pratik ve yayg\u0131nd\u0131r, bunun d\u0131\u015f\u0131nda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak da s\u0131kl\u0131kla konurlar.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Defterlere d\u00fc\u015f\u00fclen notlardan&#8230; (Tabii ki s\u00f6ylemem gereksiz ama sonu\u00e7ta &#8220;kopyala-yap\u0131\u015ft\u0131r-bunlar\u0131 biliyormusun? 30 ki\u015fiye g\u00f6nder&#8221; potansiyeli y\u00fcksek oldu\u011fundan, belirtmek isterim ki, i\u00e7erdikleri genelleme bir kenara konarak, asl\u0131nda bu \u00fclkelerin belirli \u015fehirlerinde\/b\u00f6lgelerinde yap\u0131lan g\u00f6zlemler olduklar\u0131n\u0131, iki \u00fclkenin de, b\u00f6lgesel anlamda \u00e7ok farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erdiklerinden, bu detaylar\u0131n \u00e7ok da ciddiye al\u0131nmamalar\u0131 gerekti\u011fini, vs, vs&#8230;) NL: Bankalar birli\u011fi var, hangi &hellip; <a href=\"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2011\/08\/06\/bir-lisan-uc-insan\/\" class=\"more-link\">Okumaya devam et<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Bir lisan \u00fc\u00e7 insan&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}