{"id":5311,"date":"2012-02-19T22:21:53","date_gmt":"2012-02-19T22:21:53","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T21:00:00","slug":"hosnutsuzlugumuzun-kisi-ve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2012\/02\/19\/hosnutsuzlugumuzun-kisi-ve\/","title":{"rendered":"Ho\u015fnutsuzlu\u011fumuzun K\u0131\u015f\u0131 ve …"},"content":{"rendered":"

 Geçen hafta, per\u015fembe günü itibar\u0131 ile, sevgili Hande (\u0130spanyolca "H" harfleri okunmad\u0131\u011f\u0131ndan ötürü belki de, ‘Ande’ olarak telaffuz edilir), benim co\u015fkulu övgülerime dayanamayarak ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu Steinbeck’in "The Winter of Our Discontent"ini bitirdi, ama sevmedi\u011fini bildirdi.<\/p>\n

Kitab\u0131 okumakta iken sormakta oldu\u011fu sorular\u0131n\u0131, "bir bitir hele de, öyle konu\u015furuz" deyip geçi\u015ftiriyordum, ama nihayetinde kitap bitince, üstüne de sevmedi\u011fini ibraz edince, "e peki sen bunun neyini sevdin birader?" \u015feklinde ete kemi\u011fe büründürülebilecek bir soruya cevap haz\u0131rlaman\u0131n gereklili\u011fi kaç\u0131n\u0131lmaz oldu.<\/p>\n

Bu kadar laf salatas\u0131na kar\u015f\u0131n sizi hala bu giri\u015ften so\u011futamad\u0131ysam, ne yapal\u0131m, ba\u015fa gelen çekilir, siz istediniz. \u015eimdi (birazdan) tabii ki kipat\u0131n gerek konusuna, gerekse sa\u011f\u0131na ve sonuna dair pek çok de\u011finmelerde bulunaca\u011f\u0131m, \u0130spanyolcas\u0131yla söyler isek "espoyler" edece\u011fim, ama kitab\u0131n spoiler’\u0131 ne olur arkada\u015f, biraz entel olal\u0131m lütfen.<\/p>\n

Kitab\u0131m\u0131z\u0131n kahraman\u0131, Ethan ad\u0131nda, hayat\u0131nda son derece memnun ("content"), iki çocuk babas\u0131, kar\u0131s\u0131n\u0131 seven bir bakkal (ben hep Frank Capra’n\u0131n It’s a Wonderful Life’\u0131n\u0131n Cary Grant’\u0131 olarak canland\u0131rageldim). Küçük bir deniz kasabas\u0131nda do\u011fup büyümü\u015f, oran\u0131n en köklü ailelerine dayan\u0131yor soyu. Ama i\u015fte ne olduysa sava\u015f (2. Dünya Sava\u015f\u0131) s\u0131ras\u0131nda, babas\u0131 biraz mülayim bir adam oldu\u011fundan, biraz da kentin di\u011fer zenginlerinin yanl\u0131\u015f yönlendirmesiyle, bunlar elde avuçta ne varsa kaybetmi\u015fler, Ethan da bir zamanlar kendilerinin olan bir bakkalda memur durumuna dü\u015fmü\u015f. Ama, dedi\u011fimiz gibi, h\u0131rs\u0131 olmayan bir adam ve halinden memnun, kar\u0131s\u0131n\u0131 seviyor ve \u015fükretmesini biliyor.<\/p>\n

Kitab\u0131n ilk k\u0131sm\u0131 gerek kar\u0131s\u0131n\u0131n masum, gerekse çocuklar\u0131n\u0131n horgörür bir \u015fekilde "biz niye zengin de\u011filiz?" tiradlar\u0131n\u0131n sonucu olarak, Ethan’\u0131n çok da istemeye istemeye oyunlara (\/dolaplara)  girmesini anlat\u0131yor. Buna ek olarak kar\u0131s\u0131n\u0131n arkada\u015f\u0131 olan vamp bir hatunun cinsel k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 da yan temay\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Bu blog vesilesiyle, s\u0131k s\u0131k oldu\u011funu tahmin etti\u011fim bir frekansta dile getirdi\u011fim üzere, "kötülük nedir bilmeyen iyilik" ile "kötülü\u011fü bilip de iyili\u011fi seçen iyilik" aras\u0131nda benim için da\u011flar kadar fark var (ilki keklik, ikincisi marifet). Bu vesileyle Turan’\u0131n vaktiyle verdi\u011fi hasta: Osman – bak\u0131c\u0131lar: Ay\u015fe\/Haydar örne\u011fini<\/a> bir kez daha hat\u0131rlat\u0131r\u0131m. Ethan da, iyi kalpli olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, çok afedersiniz, saftirik<\/em> de\u011fil (‘saftrik’ için özür dilemeye gerek yok, ben de biliyorum, ama saftirik yerine ‘salak’ diyecektim de, o yüzden \u015feyettiydim<\/em>…). Etraf\u0131nda dönen \u015feylerin fark\u0131nda, kimse (Marge hariç ki, \u015fimdi bo\u015fverin Marge kimdir, filan, ama ilerleyen k\u0131s\u0131mlarda sayg\u0131y\u0131 tavana vurduruyor bu kedi-fare oyunuyla) onun fark\u0131nda olmasa da. Zaten kitab\u0131n olay\u0131 da bu: Rambo 3’te miydi, Rambo köyde sakin, geçmi\u015finden uzak ya\u015famaktad\u0131r, sonra … ha, yok, Troya’dayd\u0131 ya, A\u015fil mutlu mesut ya\u015famaktad\u0131r, sava\u015fmak istemez, sonra Akhal\u0131lar o diye bilmemkimius’u öldürürler (çünkü A\u015fil’in elbiselerini giymi\u015ftir o loyloy da.. pofff!), o da "yeminimi bozdum!" diye atlar ortaya, Hektor’cu\u011fu parça pinçik yapar, ama Rambo örne\u011fi üzerinden gitmek daha uygun olacak san\u0131r\u0131m. \u015eimdi Rambo oldu\u011funuzu dü\u015fünün, geçmi\u015finize sünger çekmi\u015fsiniz, kasabada bakkall\u0131k yap\u0131yorsunuz. Sonra bir gün terbiyesiz birtak\u0131m insanlar geliyor, normalde bu adamlar\u0131n iki saniyede 40 kemi\u011fini k\u0131rabilecek donan\u0131ma sahipsiniz, ama alttan al\u0131yorsunuz, adamlar anlam\u0131yor ama, ba\u015f\u0131n\u0131zdan a\u015fa\u011f\u0131ya bir kova dolusu mezbahadan ald\u0131klar\u0131 kan\u0131 boca ediyorlar siz mezuniyet gecesi kraliçesi seçildim diye hayat\u0131n\u0131z\u0131n ilk mutlulu\u011funu ya\u015farken. E \u015fimdi bunlar\u0131 kavurup yak\u0131p y\u0131kmayacaks\u0131n\u0131z da, kimi yakacaks\u0131n\u0131z (be birader)?<\/p>\n

Ama yanl\u0131\u015f i\u015fte. Tam da bu noktada iyilik için kötülük yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, "end justifies the means" ("edinilen sonuç, yolu mazur gösterir"<\/em>) yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kesinlikle yanl\u0131\u015f oldu\u011funu tezimi, inanc\u0131m\u0131 tekrar edeyim: Kötülerin iyilik yapmalar\u0131 onlar\u0131 iyi yapmasa da, iyilerin kötülük yapmas\u0131 onlar\u0131 kötü yapar (AND kap\u0131s\u0131)<\/a>. Rambo’ya, ya da Carrie’ye dü\u015fen, yapabileceklerini bile bile<\/em>, onlara uymamak (hem sonra, yensen "çocuk yendin" diyecekler, yenilsen "çocu\u011fa yenildin"). Bunu yapabilmi\u015f biri ç\u0131km\u0131\u015f m\u0131? Ç\u0131km\u0131\u015f galiba ama onu da Otostopçunun Galaksi Rehberi’nden ö\u011frendi\u011fimiz kadar\u0131yla çarm\u0131ha germi\u015fler.<\/p>\n

Ethan da netice itibar\u0131 ile bir süre sonra hayli bilinçli bir \u015fekilde "madem öyle, i\u015fte böyle \/ hodri meydan \/ alem buysa kral benim!" diyerek, o da ba\u015fl\u0131yor komplocuklar kurmaya. \u015eimdi ona sorsak, demez ama, onun durumundaki pek çok insan (misal Leverage ve Hustle tayfas\u0131) "biz yasad\u0131\u015f\u0131 i\u015f yap\u0131yoruz ama sadece kötülere musallat oluyoruz" der. Malesef, kaz\u0131n aya\u011f\u0131 öyle de\u011fil. En sevdi\u011fimiz (ton bal\u0131\u011f\u0131 ile) doldurulmu\u015f kaplanlardan olan Thomas Hobbes, Leviathan’da kati bir \u015fekilde, topluma, sözle\u015fmeye en büyük ihanetin, adaleti kendi eline alan insanlardan gelecek oldu\u011funu belirtir (ya da bunca senenin ard\u0131ndan ben yanl\u0131\u015f hat\u0131rl\u0131yorum — bir daha da hayatta okutamazs\u0131n\u0131z o kipat\u0131 (tul\u011fay\u0131)  bana!).Winter of our discontent’in bendeki bask\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda pek fazla bo\u015f vakti oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m bir teyze (Susan Shillinglaw) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan, epeyce de oylumlu (hacimli) bir girizgah var. Kitab\u0131 ikinci okuyu\u015fum Prag Havaalan\u0131’nda uça\u011f\u0131m\u0131 beklerken bitti\u011finden ötürü, mecburen o k\u0131sm\u0131 da okumak durumunda kald\u0131yd\u0131m, orada bir noktada, ça\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yeni de\u011ferine dair ("ça\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yeni düzenine" de\u011fil de, "de\u011ferine" ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131ma dikkat ediniz) \u015föyle bir saptamada bulunuluyor:<\/p>\n

For Steinbeck it was a shabby little episode that reflected "symptoms of a general immorality which pervades every level of our national life and perhaps the life of the whole world. It is very hard to raise boys to love and respect virtue and learning when the tools of success are chicanery, treachery, self-interest, laziness and cynicism or when charity is deductible, the courts venal, the highest public official placid, vain, slothful and illiterate." It would seem, however, that Steinbeck’s outrage was not shared by a majority of fellow Americans. Although Van Doren was fired both from NBC and from his position as lecturer at Columbia University, others refused to denounce his actions. At the end of 1959, <\/em>Look magazine surveyed Americans’ values, and the editor concluded that "a new American code of ethics seems to be evolving. Its terms are seldom stated in so many words, but it adds up to this: Whatever you do is all right if it’s legal or if you disapprove of the law. It’s all right if it doesn’t hurt anybody. And it’s all right if it’s part of accepted business practice." This is a survey that Steinbeck may well have read.<\/em><\/p>\n

 Pek fazla vaktim ve iste\u011fim olmad\u0131\u011f\u0131 için, üstünkörü çevirece\u011fim, kusura bakmazsan\u0131z:<\/p>\n

Steinbeck’e göre, "ulusal ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ve bir ihtimal dünyadaki ya\u015fam\u0131n her katman\u0131na sinen genel bir ahlaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n belirtileri"ni gösterir sefil bir dönemdi. "Ba\u015far\u0131n\u0131n anahtar\u0131n\u0131n \u015fike, ihanet, ki\u015fisel ç\u0131kar, tembellik ve \u015füphecilik oldu\u011fu, yahut hay\u0131r i\u015flerinin vergiden dü\u015fülebilir, mahkemelerin rü\u015fvetçi, en yüksekteki devlet memurlar\u0131n\u0131n umursamaz, kibirli, uyu\u015fuk ve cahil oldu\u011fu bir ortamda insan\u0131n çocuklar\u0131na erdem ve ö\u011frenme sayg\u0131 ve sevgisini a\u015f\u0131lamas\u0131 çok zor." Lakin, görünü\u015fte, Steinbeck’in bu öfkesi, Amerikal\u0131 vatanda\u015flar\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131nca payla\u015f\u0131lmamaktayd\u0131. Van Doren’in hem NBC, hem de Columbia Üniversitesi’ndeki hocal\u0131k vazifesinden kovulmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, di\u011ferleri onun eylemlerini k\u0131nam\u0131yordu. 1959 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda, <\/em>Look dergisi Amerikal\u0131lar\u0131n ahlak de\u011ferleri üzerine bir anket gerçekle\u015ftirdi ve, derginin editörü, "yeni bir Amerikan ahlak prensibinin geli\u015fmekte oldu\u011funu, nadiren kelimelere dökülse de, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u015föyle özetlenebilece\u011fi" sonucuna vard\u0131: "Yasad\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ya da ilgili kanuna kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z sürece yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feylerde sorun yoktur. E\u011fer kimseyi incitmiyorsa sorun yoktur. Ve e\u011fer kan\u0131ksanm\u0131\u015f ticari metotlardansa, yine bir sorun yoktur." Bu, Steinbeck’in okumu\u015f olabilece\u011fi bir anketti.<\/em><\/p>\n

Van Doren, bizzat Lord Voldemort’un burun tak\u0131p canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, Robert Redford’\u0131n yönetti\u011fi, Big Lebowski’nin Jesus’\u0131 ve Barton Fink’in Barton’u ve Fink’i olan John Turturro’nun ve Northern Exposure’\u0131n Fleischman’i Rob Morrow’\u0131n da yan rollerde göründü\u011fü Quiz Show<\/a> filmine konu olan, televizyondaki dan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 dö\u011fü\u015f bir yar\u0131\u015fma program\u0131n\u0131n skandal\u0131n\u0131n ba\u015f ismidir. Film de güzeldir, spoil de etmedim izlemek istersiniz diye, daha ne yapay\u0131m.. 8)<\/p>\n

Halbuki bize ne kadar normal geliyor, sevmedi\u011fimiz hükümete vergi vermemek, insanlar\u0131 polis yerine "a\u011fabeylere" \u015fikayet etmek, güçlünün hakl\u0131 olmas\u0131, adaletin, pofffidi, durdum burada, balale din ve devlet i\u015flerinden, ben burada edebiyattan bahsediyordum, geçelim bunlar\u0131…<\/p>\n

Ahkam: Hiçbir (canl\u0131?) sistem evrim geçirmeden, adapte olmadan, de\u011fi\u015fmeden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdüremez. Bir zamanlar bir kavim varm\u0131\u015f, kimseye zararlar\u0131 yokmu\u015f; iyilik, bar\u0131\u015f ve bilgelik içinde ya\u015fay\u0131p giderlermi\u015f. Bir gün buraya istilac\u0131 bir ba\u015fka kavim gelmi\u015f, say\u0131ca çok daha azlarm\u0131\u015f ama çok vah\u015filermi\u015f. Bar\u0131\u015fç\u0131l kavime, "ya bize kat\u0131l\u0131n, ya sizi yok edelim" demi\u015fler, bar\u0131\u015fç\u0131 kavim onlara kat\u0131lmayacaklar\u0131n\u0131 söyleyince de kad\u0131n, erkek, çoluk, çocuk hepsini k\u0131l\u0131çtan geçirmi\u015f, bar\u0131\u015fç\u0131 kavimden geriye hiçbir iz b\u0131rakmam\u0131\u015flar. <\/p>\n

Ya da \u015föyle bir hikaye anlatabilirdim: vah\u015filer bar\u0131\u015fç\u0131 kavmi yemeye ba\u015flam\u0131\u015flar, yedikleri her bir birey yiyeni kendisine çevirmi\u015f, bar\u0131\u015fç\u0131 kavim yok olmam\u0131\u015f, bilakis kendisine sald\u0131ran\u0131 asimile etmi\u015f (resistence is futile<\/em>), kör göze parmak bu sembolizmde, i\u015fte iyili\u011fin eninde sonunda uzun vadede kötüye bask\u0131n gelece\u011fi, vs… Ama istatistiklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, neyin ne oldu\u011fu ortada.<\/p>\n

Bir de, az önce seyretmekte oldu\u011fumuz bir filmden (Št\u011bstí<\/a> – bu Çek filmi, \u0130ngilizce’ye "Something like happiness" ad\u0131yla geçmi\u015f) esinle, diyelim ki çocu\u011funuzla ayn\u0131 s\u0131n\u0131fa giden bir ba\u015fka çocu\u011fun hipi anne-babas\u0131 var, siz de çocu\u011fa ac\u0131yorsunuz, "ah zavall\u0131 yavrucak, normal bir ya\u015fam nedir bilemeyecek!" diye, halbuki ac\u0131nmas\u0131 gereken ki\u015fi sizsiniz. Hipili\u011fin çok matah bir \u015fey olmas\u0131ndan ötürü de de\u011fil üstelik: onlar kendilerinde ac\u0131nacak bir \u015fey bulmuyorlar, size göre saflar, siz kendinizi b\u0131rak\u0131p onlara ac\u0131rken, onlar ne kendilerine ne de size ac\u0131yorlar (pity<\/em>). Ethan da tam bu noktada, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n dünyas\u0131nda var olabilmek ad\u0131na, rotas\u0131ndan sap\u0131yor. Demi\u015ftik ya, "ama sadece kötülere kötülük yap\u0131yor..", isterseniz bu c\u0131l\u0131z savunmaya ek olarak "ayr\u0131ca e\u011fer eyleme geçmese, bir süre sonra bu adamlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hinliklerin ucu ona ve ailesine dokunacak, me\u015fru müdafa söz konusu..", demeyin öyle, öyle bir \u015fey asl\u0131nda yok. Yani "asla asla asla taviz vermeyin!" demiyorum ama "\u015fantajc\u0131ya nereye kadar ödeme yapacaks\u0131n\u0131z?" demek isterim yine de. Diyelim ki Chuck Norris’in e\u015fi ve çocuklar\u0131n\u0131 rehin alm\u0131\u015flar, diyorlar ki "\u015funu \u015funu yapmazsan onlar\u0131 bir daha göremezsin…" Chuck yapmal\u0131 m\u0131 bu durumda kötülerin istedi\u011fini? Cevab\u0131 biliyorsunuz, asla yapmaz, gider kötüleri do\u011fduklar\u0131na pi\u015fman eder. Ama \u015fimdi de derseniz ki "ama o Chuck Norris, biz asla onun gibi olamay\u0131z.." hakl\u0131s\u0131n\u0131z, demesi, yazmas\u0131 kolay. O yüzden biz tavizsiz olamasak bile, bilgisayar kodlar\u0131m\u0131z\u0131, robotlar\u0131m\u0131z\u0131 tavizsiz olmaya programlamal\u0131y\u0131z. Biri size bir \u015fey yapman\u0131z\u0131 söyleyip, aksi takdirde kötü bir \u015fey yapmakla tehdit ediyorsa, o kötü \u015fey sizin yüzünüzden\/taraf\u0131n\u0131zdan de\u011fil, o kötü ki\u015fi taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r (gelin de bunu Peter Parker’a, ya da ben de dahil olmak üzere herhangi bir kimseye anlat\u0131n, olmuyor ne yaz\u0131k ki).
<\/p>\n

 <\/div>\n

\"\"
\nCzukay, L\u0131ebezeit var ama Wobble yok Can’de ("Ken" okunuyor mecburen)<\/small><\/small><\/center><\/p>\n

——– 24 \u015eubat 2012, fantoma adalar\u0131, kaplan\u0131n seyir defteri —————
\nEy sevgili kâri, 5 gün sonra tekrar merhaba (merhaba), çoktan unuttum yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m\u0131 ama akl\u0131mda yazmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131m \u015fu \u015feyler vard\u0131, onlar\u0131 detaya inmeden (acele ediyorum zira tavuklara yem vermem laz\u0131m) i\u015fte öylece ba\u015fl\u0131k olarak s\u0131ralayaca\u011f\u0131m, ben bile baz\u0131lar\u0131n\u0131n alakas\u0131n\u0131 kuramasam da, sen aslans\u0131n, kaplans\u0131n.<\/p>\n