Cân\u0131m Efendim,<\/p>\n
Bilseniz ne kadar severim "cân\u0131m" demeyi. Ca’y\u0131 \u015föyle uzatarak… K\u0131saca söylemenin de bir zevki, bir tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r, bilirim, ama "caaan\u0131m" demek daha ho\u015fuma gider benim. Nas\u0131l anlatay\u0131m: daha bir â\u015f\u0131kça oluyor, hani "â\u015f\u0131k" denince bir de \u015fair anla\u015f\u0131l\u0131yor, i\u015fte o mânada, daha do\u011frusu iki mânas\u0131yla birden. Benim durup dururken: "Cân\u0131m…" dedi\u011fim de olur. Biri duyup da: "Kime söylüyorsun? Kiminle konu\u015fuyorsun?" diye sorsa, \u015fa\u015far kal\u0131r\u0131m, bilemem ne diyece\u011fimi. Gizlemek istedi\u011fimden de\u011fil, gerçekten bilmem de onun için. John Ruskin son hastal\u0131\u011f\u0131nda, pencerenin yan\u0131ndaki koltu\u011fa oturur, gözleri önünde yay\u0131lan k\u0131rlara, gö\u011fe, her \u015feye bakarak: "Beautiful… Beautiful…<\/em>" dermi\u015f. "Ne güzel… Ne güzel…" demek mi bu? Yooo. "Cân\u0131m… Cân\u0131m…" demek. Herkes de acaba öyle mi? ben ya\u015fland\u0131kça o "güzel" sözüne sinirleniyorum, bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131, k\u0131ymet hükmü gösteriyor, bir ukalâl\u0131k var onda, insanlar\u0131, e\u015fyay\u0131, bütün gördüklerimi kalkaca\u011f\u0131m da \u015fu güzel, bu çirkin diye ayr\u0131aca\u011f\u0131m. Ne yeri var bunun: "Cân\u0131m" dersiniz, ne görürseniz hepsine, hepsine, "Cân\u0131m" dersiniz, yarg\u0131lamaktan kaçars\u0131n\u0131z, hepsini seversiniz, bu dünyada ne varsa hepsiyle bir oluverirsiniz, daha iyi de\u011fil mi: Do\u011frusu gelmez benim elimden, ama ara s\u0131ra olsun elimden gelir diye hayal ediyorum da bir â\u015f\u0131kl\u0131k kelimenin her iki mânas\u0131yla bir â\u015f\u0131kl\u0131k, duyuyorum gönlümde.<\/p>\n "Cân\u0131m" demeyi ne kadar seversem "ruhum" demekten de o kadar tiksinirim. Siz de bir deneyin, bir dosta, bir yak\u0131n\u0131n\u0131za, çocu\u011funuza, sevgilinize: "Ruhum… Ruhum benim…" deyin, bak\u0131n, yapmac\u0131kl\u0131 gelmiyor mu size? Bir baya\u011f\u0131l\u0131k yok mu onda? Hani zorla kibar olma\u011fa, üstünlük taslama\u011fa kalkanlar vard\u0131r, siz de onlara kar\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi olmuyor musunuz? Ruh… en betime giden sözlerden biri. Felsefe kitaplar\u0131nda belki çekilir, ama üç be\u015f ahbap konu\u015furken, yahut \u015fiirde, hikâyede ne kadar tats\u0131z oluyor. Hatice Süreyya, yani Vâ-Nû, bir \u015fiirinde:<\/p>\n Ruhiyat isterseniz, buyurun eczahaneye diyor, o ba\u015fka, o iyi ruh’la alay ediyor da onun için. Bir de Yahya Kemal Bey’in Vuslat<\/em> \u015fiirindeki ruh’lar\u0131 dü\u015fünün:<\/p>\n Bir ruh o derin bahçede bir defa ya\u015farsa… Yak\u0131\u015f\u0131yor mu orada? O cân\u0131m \u015fiiri bozuvermiyor mu? Güzeldir Vuslat<\/em>, güzeldir ya, \u015fair ruh demese daha da güzel olurdu. Bir \u015fark\u0131 söylerler:<\/p>\n Ruhumda bu \u015feb hicr-i visalin yan\u0131yorken…<\/em><\/p>\n Be\u011fenenler dar\u0131lmas\u0131n, hiç ho\u015flanmam, güftesinden geçtim, bestesi de ulur gibi bir \u015feydir, Vuslat<\/em> \u015fiirindeki ruh’lar da inat gibi bana onu hat\u0131rlat\u0131rlar. Güzeldir Vuslat<\/em> \u015fiiri, dedim bir kere güzel oldu\u011funu, sözümden dönecek de\u011filim. Ben sevdiklerimden öyle kolay kolay vazgeçmem. Vuslat<\/em> \u015fiirini de ilk yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 günlerde ne kadar sevmi\u015ftim. Yan\u0131lm\u0131yorsam 1940’ta, Ak\u015fam<\/em> gazetesinde ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131, hemen ezberledim onu, önüme kim geldiyse okudum, co\u015fmu\u015ftum, duram\u0131yordum. Öyle bir \u015fiir yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 günlerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m için övündü\u011fümü, k\u0131vand\u0131\u011f\u0131m\u0131 bile söyledim. Yalan de\u011fildi, o kadar be\u011feniyordum o \u015fiiri. Gene de be\u011fenirim:<\/p>\n Kanmaz en uzun bûseye, öptükçe susuzdur, Adalardan gelen o mektupta, Dizlerine kapansam, kana kana a\u011flasam, Sevinerek, övünerek söylemiyorum bunu, içim kan\u0131yarak söylüyorum. Edebiyatla u\u011fra\u015fan bir adam için, bir ele\u015ftirmeci için, bir hayranl\u0131\u011f\u0131 yitirmenin ne oldu\u011funu bilir misiniz siz, benim sevgili okurum? Elbette sevmi\u015finizdir ömrünüzde, ne dediniz sevginizi, a\u015fk\u0131n\u0131z\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z gün? Gözleriniz parlad\u0131, Karaca O\u011flan’\u0131n \u015fiirleri ezberinizde ise:<\/p>\n Hadini de deli gönül hadini. dediniz, Ovidius’la birlikte: "Maximus in me deus est<\/em>" (En büyük Tanr\u0131 benim içimde) dediniz. Lâtince bilmeseniz de söylediniz bunu, ben de bilmem lâtinceyi, â\u015f\u0131k oldu\u011fum günlerde öyle demi\u015f oldu\u011fumu sonradan, lâtince bilenlerden ö\u011frendim. O en büyük Tanr\u0131y\u0131 hiçbir zaman gönlünüzden kaç\u0131rm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131za, mezara girip de gö\u011fsünüzde çak\u0131r dikeni bitmeden yârdan ayr\u0131lm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131za and içtiniz. Bir gün bakt\u0131n\u0131z ki gidivermi\u015f o Tanr\u0131, siz ölmeden de sevgiliyi unutmu\u015fsunuz. Ne oldunuz o gün? Sevdi\u011finiz günlerde, umutsuzca sevdi\u011finiz günlerde çektiklerinizden bin kat ac\u0131 bir yara duymad\u0131n\u0131z m\u0131 içinizde? Kendi kendinizden \u015füphe etme\u011fe ba\u015flad\u0131n\u0131z de\u011fil mi? Bilirim, o s\u0131z\u0131y\u0131 unutmak için i\u015fi alaya vurmu\u015fsunuzdur: "Vefas\u0131z â\u015f\u0131ktan da kötüsü vefal\u0131 â\u015f\u0131kt\u0131r" gibi bir söz, bir lâk\u0131rd\u0131 savurmu\u015fsunuzdur, ama bunlar avutabilmi\u015f midir sizi? Bu sözü unutsam, bilirim üzülürsünüz sevdi\u011finiz için de\u011fil, sevmedi\u011finiz için, gönlünüzce sevmedi\u011finiz için, bir sevdi\u011finizi bir daha unutmamak üzere sevemedi\u011finiz için üzülürsünüz. Bir ele\u015ftirmeci de, bir zamanlar hayran oldu\u011fu bir \u015fiir, bir eser kar\u015f\u0131s\u0131nda o eski hayranl\u0131\u011f\u0131 duyamazsa, hayranl\u0131\u011f\u0131na çok su kar\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu anlay\u0131verirse, yüre\u011finde i\u015fte öyle bir yara aç\u0131l\u0131r, i\u015fte öyle bir s\u0131z\u0131 ba\u015flar. Hayranl\u0131k da a\u015fk gibi ki\u015fiyi yükselten bir \u015feydir, ama o da a\u015fk gibi geçicidir, bir kere yitirdiniz mi, sanki uçurumlara dü\u015fürür insan\u0131.<\/p>\n Sevmem "ruh" sözünü, do\u011frusunu söyliyeyim. Ahmet Ha\u015fim’in: "Âte\u015f gibi bir nehr ak\u0131yordu \/ Ruhumla o ruhun aras\u0131nda" m\u0131sralar\u0131nda dahi pek sevmem. Ahmet Ha\u015fim bu dü\u015fünceyi ruh sözünü kullanmadan nas\u0131l söyliyebilirdi? Bilmem oras\u0131n\u0131, hiç aramad\u0131m, ama o m\u0131sralarda da o söz bat\u0131yor bana, bir acayiplik var "ruh" demekte, "can" gibi de\u011fil o, sizin de, benim de birer can\u0131m\u0131z var, kedinin, köpe\u011fin, tav\u015fan\u0131n da birer can\u0131 var, can bizi bu dünyada ya\u015f\u0131yanlar\u0131n hepsiyle birle\u015ftiriyor. Ama ruh yaln\u0131z sizde varm\u0131\u015f, bende varm\u0131\u015f, kedide köpekte, tav\u015fanda yokmu\u015f. Bir büyüklük, üstünlük veriyor insana, uydurma bir büyüklük, insan o\u011flunun kendi kendine uydurdu\u011fu bir büyüklük. Bütün övünmeler gibi o da gülünç bir \u015fey, çirkin bir \u015fey. Hem de kurtulmak yok o ruh denilen \u015feyden. Dayan\u0131kl\u0131 m\u0131 dayan\u0131kl\u0131. Ben ölece\u011fim, gömülece\u011fim, gö\u011fsümün üzerinde çak\u0131r dikenleri bitecek, bir gün gö\u011fsümde hiçbir \u015fey kalm\u0131yacak, belki çak\u0131r dikenleri dahi sökülüp at\u0131lacak, o mezarl\u0131\u011f\u0131n yerine bir bahçe, belki kocaman bir mahalle kurulacak, sonra onlar da bozulacak, yüzy\u0131llar geçecek, görü\u015fler de de\u011fi\u015fecek, medeniyetler de\u011fi\u015fecek, ama ruhum, o ne oldu\u011funu bilmedi\u011fim \u015fey, sapasa\u011flam kalacak. Kandili karart\u0131p da masa ba\u015f\u0131na ça\u011f\u0131rd\u0131n\u0131z m\u0131, ta nerelerden ç\u0131k\u0131p geliverecek… \u0130nan\u0131yorlar buna, bir inan\u0131\u015f ki sormay\u0131n. Ne dersiniz deyin, inanm\u0131yorlar, gülüyorlar, omuz silkiyorlar, ama "ruh" dedini mi, ne oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmadan \u015f\u0131ppadak inan\u0131veriyorlar. Gelin de k\u0131zmay\u0131n bu insanlara: Akrabas\u0131 makrabas\u0131 da oluyor ruhun. Bak\u0131n ne diyor Cenap \u015eahabettin:<\/p>\n Ben \u015fair olayd\u0131m sana, ey yâr-\u0131 dilârâm, B\u0131rakal\u0131m bunlar\u0131, cân\u0131m Efendim, b\u0131rakal\u0131m bunlar\u0131 da "cân\u0131m" diyelim biribirimize "cân\u0131m" diyelim bütün cân\u0131m dünyan\u0131n cân\u0131m insanlar\u0131na, hayvanlar\u0131na, bitkilerine, ta\u015f\u0131na topra\u011f\u0131na. Hepsi de bizim gibi canl\u0131, hepsinin de bir gün yitirecekleri birer canlar\u0131 var. "Cân\u0131m" diyelim, yalan dahi olsa söz tatl\u0131…<\/p>\n Nurullah Ataç, ["Gene Yaln\u0131zl\u0131k", YKY 2011] Cân\u0131m Efendim, Bilseniz ne kadar severim "cân\u0131m" demeyi. Ca’y\u0131 \u015föyle uzatarak… K\u0131saca söylemenin de bir zevki, bir tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r, bilirim, ama "caaan\u0131m" demek daha ho\u015fuma gider benim. Nas\u0131l anlatay\u0131m: daha bir â\u015f\u0131kça oluyor, hani "â\u015f\u0131k" denince bir de \u015fair anla\u015f\u0131l\u0131yor, i\u015fte o mânada, daha do\u011frusu iki mânas\u0131yla birden. Benim durup dururken: "Cân\u0131m…" dedi\u011fim de olur. … Okumaya devam et “C\u00e2n\u0131m!..”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5569\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n Nâne ruhu, kâfuru, hepsi de var, hem esans<\/em><\/p>\n
\n Sevmi\u015f iki ruh ufku görürler daha engin…<\/em><\/p>\n
\n Zira susatan zevk o dudaklardaki tuzdur,
\n \u0130nsan ne yaratm\u0131\u015fsa yaratm\u0131\u015ft\u0131r o tuzdan,
\n Bir s\u0131r gibidir az çok ilâh oldu\u011fumuzdan…
\n<\/em>
\ngibi m\u0131sralarda bir büyüklük vard\u0131r. Ama, neden söylemeyeyim? eski hayranl\u0131\u011f\u0131ma hayli su kar\u0131\u015ft\u0131. Bir görmüksülük (théatral<\/em>‘lik) var o \u015fiirde, gittikçe o yan\u0131 çarp\u0131yor insan\u0131n gözüne. Görmüksü \u015fiirler aras\u0131nda da çok güzelleri olabilir, örne\u011fin Victor Hugo’nunkiler. Ama Yahya Kemal Bey o \u015fiirini yazarken kelimelerini de iyi aramam\u0131\u015f, "sevmekteki efsun" diyor, "bir mucize halinde" diyor. 1940 y\u0131l\u0131nda konu\u015ftu\u011fumuz dille yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünmeden vezin hat\u0131r\u0131 için "simâlar\u0131" diyor, daha neler demiyor. Yok, güzel bir \u015fiir ya, öyle özenerek, gerçekten özenerek yaz\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Yahya Kemal Bey, baz\u0131 \u015fiirlerinde görülen kolayl\u0131\u011fa onda da b\u0131rak\u0131vermi\u015f kendini. Bir \u015fiiri:<\/p>\n
\n Oradan bir sihirli râyiha var;
\n \u0130\u015fveler sezdiren bir üslûpta…
\n<\/em>
\ndiye ba\u015flar. Rindlerin Ölümü<\/em>, \u0130smail Dede’nin Kâinat\u0131<\/em>, Hazan<\/em> gibi \u015fiirleri yazan adama pek yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaz, "sihirli râyiha", hele "i\u015fveler sezdiren bir üslûp", Puccini’nin aria’lar\u0131ndan yahut:<\/p>\n
\n O güzel saçlar\u0131n\u0131 ben çözüp ben ba\u011flasam
\n<\/em>
\ngibi \u015fark\u0131lardan ho\u015flananlar için yaz\u0131lm\u0131\u015fa benzer. Vuslat<\/em> \u015fiirinde de, iyi bakarsan\u0131z, vard\u0131r öyle bir hal. On y\u0131l önceki co\u015fkunlu\u011fu dü\u015fünüyorum, çok su kat\u0131lm\u0131\u015f o co\u015fkunlu\u011fa.<\/p>\n
\n Aramazlar gurbet ile gideni.
\n Ak gö\u011füs üstünde çak\u0131r dikeni
\n Bitmeyince gönül yârdan ayr\u0131lmaz.<\/em><\/p>\n
\n Hem\u015fire-i ruhun gibi sözler getirirdim…
\n<\/em>
\nRuhun hem\u015firesi, biraderi, a\u011fa-babas\u0131, kaynatas\u0131, kaynanas\u0131… O kadar kalabal\u0131k soyu sopu olanlardan korkar\u0131m…<\/p>\n
\n3 Haziran 1951
\nOkuruma Mektuplar ~ Prospero ile Caliban<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"