{"id":6014,"date":"2015-10-07T20:21:06","date_gmt":"2015-10-07T20:21:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T21:00:00","slug":"ceza-kolonisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2015\/10\/07\/ceza-kolonisi\/","title":{"rendered":"Ceza Kolonisi"},"content":{"rendered":"

Çok uzun bir süredir bu hayat\u0131n, her \u015feyin asl\u0131nda sanal bir \u015feyler oldu\u011funu dü\u015fünüyordum<\/a> ama içinden ç\u0131kamad\u0131\u011f\u0131m bir soru vard\u0131: neden yap\u0131yorken daha iyisi yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, neden bizler daha iyisini dü\u015fünebiliyorken daha kötüsünü ya\u015f\u0131yorduk? Tabii bir de Banville ile Lem’in say\u0131klamalar\u0131 vard\u0131 (geçen bölümü<\/a> kaç\u0131ranlar için tekrar\u0131: "Given the world that he created, it would be an impiety against God to believe in him."<\/em> — Banville & "For moral reasons I am an atheist \u0097 for moral reasons. I am of the opinion that you would recognize a creator by his creation, and the world appears to me to be put together in such a painful way that I prefer to believe that it was not created by anyone than to think that somebody created this intentionally."<\/em> — Lem. Yani anlayaca\u011f\u0131n\u0131z i\u015fler bildi\u011finiz gibiydi. Aksi gibi, bu haftaki dersin konusu hücresel otomatlar (cellular automata) idi, açt\u0131m a\u011fz\u0131m\u0131 yumdum gözümü, dijital fizik, kukla falan filan, çocuklar\u0131n da içini kuruttum. Neyse.<\/p>\n

Geçen aylar\u0131n birinde bu sorunun cevab\u0131n\u0131 buldum. Dü\u015fünün ki "i\u015flemedi\u011finiz bir suçtan ötürü" (tabii, tabii) hapse girmi\u015fsiniz, hapis de tasavvur etti\u011finiz kadar kötü bir yer: sular akm\u0131yor, adalet yok, mant\u0131k yok, yemekler kötü, size s\u0131rf enerjinizi harcay\u0131n da pasifle\u015fin diye ta\u015f k\u0131rd\u0131r\u0131yorlar ve daha bir sürü anlams\u0131z i\u015f yapmak zorunda kal\u0131yorsunuz. Eminsiniz, müdürü bir görüp durumu anlatsan\u0131z, birlikte el ele verip hapishaneyi daha verimli, daha ya\u015fanabilir, daha amac\u0131na uygun bir yere dönü\u015ftürebileceksiniz. Ama müdür hala görünürde de\u011fil…<\/p>\n

Biraz daha ba\u015fa saral\u0131m: Hapistesiniz ama hapiste oldu\u011funuzun fark\u0131nda de\u011filsiniz. Bir anda her \u015feyi, bütün bu yokluklar\u0131, adaletsizlikleri (çocuk ölümlerini, açl\u0131\u011f\u0131) öyle kapsay\u0131c\u0131 \u015fekilde aç\u0131klayabilmeye ba\u015flad\u0131m ki…<\/p>\n

Bu çözüm önerisine nas\u0131l ula\u015ft\u0131m? Biri söylemi\u015fti "dünya evrenin t\u0131marhanesidir" diye, i\u015fte oradan. T\u0131marhaneyi hapishane yap\u0131nca bir anda çözülüveriyor. Sonra, \u015fükranl\u0131kla, o "dünya evrenin t\u0131marhanesidir" vecizesini eden ki\u015fiyi ara\u015ft\u0131rd\u0131m, bilin bakal\u0131m kim ç\u0131kt\u0131?…<\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

\nhem de nerede söylüyor? \u015eurada<\/a> ve \u015furada<\/a> bahsetti\u011fim efsane 2004 Spokane konu\u015fmas\u0131nda (Do\u011fu Washington Üniversitesi’nin mezuniyet töreninde yapt\u0131\u011f\u0131 "How Music Cures Our Ills (and there are lots of them)" konu\u015fma).<\/p>\n

<\/p>\n\n\n
\u0130ngiliz matematikçi ve dü\u015fünür Bertrand Russel bu gezegene ne derdi, biliyor musunuz? "Evrenin Ak\u0131l Hastanesi." Ayr\u0131ca hastalar\u0131n hastaneyi ele geçirdi\u011fini, birbirlerine i\u015fkence edip her yan\u0131 yak\u0131p y\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 söylüyordu. Mikroplardan yahut fillerden bahsetmiyordu. Bizden bahsediyordu.<\/p>\n

You want to know what the British mathematician and philosopher Bertrand Russell called this planet? He said it was "the Lunatic Asylum of the Universe." And he said the inmates had taken over, and we were tormenting each other and trashing the joint. And he wasn’t talking about the germs or the elephants. He meant we the people.<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Bu dönem epey ders veriyorum, bu sayede epey de çok ö\u011frenciyle birlikte güzel güzel vakit geçiriyoruz; tahminim odur ki, onlar\u0131n az da olsa bir k\u0131sm\u0131 bu blogu çoktan ke\u015ffettiler, buraya kadar da okumu\u015flarsa \u015fayet, rica ediyorum, lütfen Vonnegut’un bu kitab\u0131n\u0131 (Türkçe’de April Yay\u0131nlar\u0131’ndan ç\u0131km\u0131\u015f: "Daha ne olsun" ad\u0131yla, ama ben "hey ahbap, n’aber moruk? Adam\u0131m senin derdin ne?" Türkçe’sini pek\/hiç be\u011fenmedim, o yüzden okuyabiliyorsan\u0131z orijinal dilinde edinin derim (If this isn’t nice, what is?<\/em>) — buradan<\/a> bu konu\u015fman\u0131n orijinal metnine ula\u015fabilirsiniz (kitap, bunun gibi 8 konu\u015fmay\u0131 daha içeriyor)).<\/p>\n

Te\u015fhis kondu, elimizdeki bulgular\u0131 da do\u011fruluyor, o halde Occam’\u0131n keskisi ("ya ö\u011frenciler okuyorsa?" kayg\u0131s\u0131yla pek bir a\u011f\u0131r tak\u0131ld\u0131m, fark\u0131nday\u0131m Sururi Efendi!.. 8P)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Çok uzun bir süredir bu hayat\u0131n, her \u015feyin asl\u0131nda sanal bir \u015feyler oldu\u011funu dü\u015fünüyordum ama içinden ç\u0131kamad\u0131\u011f\u0131m bir soru vard\u0131: neden yap\u0131yorken daha iyisi yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, neden bizler daha iyisini dü\u015fünebiliyorken daha kötüsünü ya\u015f\u0131yorduk? Tabii bir de Banville ile Lem’in say\u0131klamalar\u0131 vard\u0131 (geçen bölümü kaç\u0131ranlar için tekrar\u0131: "Given the world that he created, it would be an … Okumaya devam et “Ceza Kolonisi”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10,13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6014"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6014\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}