{"id":6353,"date":"2017-07-30T14:24:45","date_gmt":"2017-07-30T11:24:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/?p=6353"},"modified":"2017-07-30T14:30:18","modified_gmt":"2017-07-30T11:30:18","slug":"oku-izle-dinle-iii-oku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/2017\/07\/30\/oku-izle-dinle-iii-oku\/","title":{"rendered":"oku izle dinle\u2026 III (oku)"},"content":{"rendered":"

Bilim kurgu kitaplar\u0131 nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r? Kim nas\u0131l isterse yazs\u0131n, kendi bilecekleri i\u015f. Iain M. Banks’in\u00a0Inversions<\/em>‘\u0131nda mesela, her \u015fey orta\u00e7a\u011fa uygun anlat\u0131l\u0131r; o kadar uygun anlat\u0131l\u0131r ki kitab\u0131n Culture ya da b\u0131rak\u0131n Culture’\u0131, bilim kurgu kitab\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 bile tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Genelde bk kitaplar\u0131 “\u00e7eviri” de\u011fil, “uyarlama” kitaplar\u0131 olur \u00e7\u0131kar – karakterler biraz zorlasan\u0131z anlayaca\u011f\u0131n\u0131z izlenimi veren terimler kullan\u0131r: foton torpidolar\u0131, fazer \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, kalkanlar, \u0131\u015f\u0131nlanma, uzay gemileri, albay-kaptan-hiyerar\u015fi. Yani \u00f6zetle \u0130ngiliz karakterler “pattes-bal\u0131k” (fish ‘n’ chips) yerine “bal\u0131k-ekmek” yerler, k\u00f6fte-ekmek de\u011fil (\u00f6rne\u011fin kayna\u011f\u0131 ve daha fazla a\u00e7\u0131klama i\u00e7in bkz. Ak\u015fit G\u00f6kt\u00fcrk’\u00fcn “\u00c7eviri: Dillerin Dili”).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/p>\n

Yoon Ha Lee ile 2011 y\u0131l\u0131n\u0131n en iyi BK&F antolojisi<\/a>ne al\u0131nan “Flower, Mercy, Needle, Chain<\/a>” hikayesi vesilesiyle 2012’de tan\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131m: o zamana de\u011fin okumu\u015f oldu\u011fu bilim kurgu eserlerinden hayli farkl\u0131 idi. Anla\u015f\u0131lmak i\u00e7in pek \u00e7aba sarf etmiyor, kayg\u0131s\u0131zca kendi bildi\u011fi bir \u015feyleri anlat\u0131yordu: kavram yabanc\u0131, ana fikir yok, iyilik-k\u00f6t\u00fcl\u00fck belirsizdi. Epey etkilenmi\u015ftim.<\/p>\n

Ge\u00e7en sene san\u0131r\u0131m, okuma listeme konusu itibar\u0131 ile ilgin\u00e7 gelen\u00a0Ninefox Gambit<\/em>‘i alm\u0131\u015ft\u0131m, i\u015fte ge\u00e7en ay o kitab\u0131n devam\u0131 olan Raven Stratagem<\/em>‘in \u00e7\u0131kmak \u00fczere oldu\u011funun haberini okuyunca, o s\u0131ralar elimde de okuyacak pek bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131ndan kelli yazar\u0131n\u0131n Flower, Mercy, Needle, Chain<\/em>‘in Yoon Ha Lee’si oldu\u011funun fark\u0131nda olmadan bir okuyay\u0131m dedim.<\/p>\n

Kitap bir anda, bir sava\u015f\u0131n ortas\u0131nda ba\u015fl\u0131yor, hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z terimleri ve kavramlar\u0131 size s\u0131ral\u0131yor ama bir ko\u015fturmaca, sald\u0131r\u0131\/kar\u015f\u0131-sald\u0131r\u0131 ortam\u0131nda oldu\u011funuz, kaybedilecek zaman olmad\u0131\u011f\u0131 besbelli. Bir \u015feyler ters gidiyor, o kadar\u0131n\u0131 anl\u0131yorsunuz sonra bir s\u00fcr\u00fc bo\u015flukla ilk b\u00f6l\u00fcm bitiyor, anlat\u0131 biraz daha sakin bir yola giriyor, siz de kervan\u0131n\u0131z\u0131 yolda d\u00fczmeye ba\u015fl\u0131yorsunuz (bunun benzeri bir anlat\u0131ya bir de John le Carr\u00e9\u2019\u0131n Tinker Tailor Soldier Spy<\/em>‘\u0131nda rastla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m<\/a>)<\/p>\n

Yoon Ha Lee’nin matematikle bir ge\u00e7mi\u015fi var, bunu kitapta g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bir sistem, bir takvim baz al\u0131n\u0131yor bu takvime uyumlu b\u00f6lgelerde \u00f6zel (“exotic”) teknolojiler \u00e7al\u0131\u015fabiliyor. Ba\u015fta biraz (epey) ayk\u0131r\u0131 gelse de, gerek bilgisayardaki mod\u00fcler aritmetik \/ i\u015fletim sistemleri \/ say\u0131 hassasiyeti; gerekse d\u00fcnyam\u0131zdaki \u00fclkelerin tatil g\u00fcnleri \/ \u00e7al\u0131\u015fma saatleri \/ saat farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan verim de\u011fi\u015fiklikleri olay\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131yor. Sonu\u00e7ta kitap okuduk\u00e7a \u00f6\u011frenilen, gezildik\u00e7e g\u00f6r\u00fclen bir mecra halini al\u0131yor. Iss\u0131z bir adaya d\u00fc\u015fen ve birbirlerinin dilini bilmeyen (ya da \u00e7ok az bilen olsun) iki ki\u015fiyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: zaman ge\u00e7tik\u00e7e ve birbirlerini tan\u0131d\u0131k\u00e7a \/ ileti\u015fimlerini geli\u015ftirdik\u00e7e dostluklar\u0131 daha da peki\u015fecektir haliyle. Kitab\u0131n evreninde 6 farkl\u0131 kesim\/hizip\/s\u0131n\u0131f (faction) var, bunlar\u0131n her birinin temel g\u00f6revi var (E\u011fitim, Hukuk, “Savunma”, \u0130stihbarat, Sanat, Teknoloji gibi) – ben kitab\u0131 okurken \u00f6zet \/ cheatsheet yoktu sonradan epey faydal\u0131 bir kaynak<\/a> haz\u0131rlad\u0131lar, okuyacak olursan\u0131z akl\u0131n\u0131zda \/ browser’\u0131n\u0131zda bulunsun.<\/p>\n

Banks’in Culture miras\u0131n\u0131 kan\u0131mca Ann Leckie ve Yoon Ha Lee ba\u015far\u0131 ile payla\u015fm\u0131\u015flar (biri AI, di\u011feri strateji boylamlar\u0131nda – Culture’\u0131n gemi isimleri Yoon Ha Lee’de gerek gemi, gerekse formasyon \/ taktik isimlerinde kendini g\u00f6steriyor). Bu arada, son Culture kitab\u0131 Hydrogen Sonata<\/em>‘y\u0131 iyi bir zamana sakl\u0131yordum, ge\u00e7en g\u00fcn bu iyi zaman\u0131n geldi\u011fine h\u00fckmedip, kitab\u0131 l\u00fcpledim (Yoon Ha Lee’nin uygulamaya koydu\u011funu sand\u0131\u011f\u0131m formasyonlara o bi\u00e7im isimler vermek ve efektif kullan\u0131\u015fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 Banks iki sat\u0131rda icat ediveriyor (Ronte \u0131rk\u0131yla). Surface Detail’de ahret olay\u0131na kollektif bir a\u00e7\u0131dan girmi\u015fti (onun sonunda sublime eden atalarla ileti\u015fime ge\u00e7mekten filan bahsediliyordu yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam), Hydrogen Sonata<\/em>‘da da elden geldi\u011fince bu sublimination olay\u0131ndan, “k\u00f6t\u00fc bir \u015faka”dan, asl\u0131nda her \u015feyin bo\u015flar\u0131n bo\u015fu oldu\u011fundan, bu evrende her \u015feyin yapan\u0131n yan\u0131na k\u00e2r kald\u0131\u011f\u0131ndan, ilahi adaletin… neyse, ki\u015fiselle\u015ftirmeyeyim daha fazla, “filan” bahsediliyor.<\/p>\n

Sublimination, “erme” diye nitelendirebilece\u011fimiz bir edim. Art\u0131k hemen her \u015feyi \u00e7\u00f6zd\u00fckten, nam-\u0131 di\u011fer Civilization’\u0131 kazand\u0131ktan sonra oyuna devam etmek<\/a> yerine, daha kollektif bir formata (\u00f6rne\u011fin boyut say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rma yoluna) y\u00f6nelmeyi i\u00e7eriyor. Akl\u0131ma hep a\u015f\u0131p, erip bu d\u00fcnyadan elini ete\u011fini \u00e7ekenler gelse de, onlar san\u0131r\u0131m ne yap\u0131lsa bo\u015f (vaiz diyor) ekol\u00fc kapsam\u0131na giriyorlar.<\/p>\n

Ninefox Gambit<\/em>‘i bitirip, Raven Stratagem<\/em>‘in yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 beklerken aradaki s\u00fcreyi Yoon Ha Lee’nin \u00f6yk\u00fc derlemesi\u00a0Conservation of Shadows<\/em>‘u okuyarak de\u011ferlendirdim ama do\u011frusu beni pek a\u00e7mad\u0131 (Swanwatch<\/em>; tabii ki Flower, Mercy, Needle, Chain<\/em>; Counting the Shapes<\/em>, ard\u0131ndan da ikincil olarak Iseul’s Lexicon<\/em>; romanlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olan The Battle of Candle Arc<\/em>; A Vector Alphabet of Interstellar Travel<\/em> \u00f6n plana \u00e7\u0131kanlard\u0131).<\/p>\n

Bu kitaplar\u0131 okumak ne kadar kolayd\u0131 — \u00f6ncesinde Eco’nun Foucault Sarkac\u0131’n\u0131 okuyordum, kitap internet \u00f6ncesi zamanlarda hakikaten fenomen olmaya adayken, \u015fimdi ne kadar tirit duruyordu ve ne kadar zor okunuyordu da cabas\u0131 (is a dream a lie if it don’t come true \/ or is it something worse |<\/em>\u00a0There’s nothing darker than love that’s gone sour<\/em>).<\/em><\/p>\n

Bug\u00fcnlerde Yoon Ha Lee vesilesiyle haberimin oldu\u011fu, Hannu Rajaniemi’nin The Quantum Thief<\/em>ini okuyorum (okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum), anlat\u0131 tarz\u0131 a\u011fz\u0131mda hafiften Harry Harrison’\u0131n\u00a0The Stainless Steel Rat<\/em> tad\u0131 b\u0131rak\u0131yor, meh<\/em> i\u015fte…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bilim kurgu kitaplar\u0131 nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r? Kim nas\u0131l isterse yazs\u0131n, kendi bilecekleri i\u015f. Iain M. Banks’in\u00a0Inversions‘\u0131nda mesela, her \u015fey orta\u00e7a\u011fa uygun anlat\u0131l\u0131r; o kadar uygun anlat\u0131l\u0131r ki kitab\u0131n Culture ya da b\u0131rak\u0131n Culture’\u0131, bilim kurgu kitab\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 bile tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Genelde bk kitaplar\u0131 “\u00e7eviri” de\u011fil, “uyarlama” kitaplar\u0131 olur \u00e7\u0131kar – karakterler biraz zorlasan\u0131z anlayaca\u011f\u0131n\u0131z izlenimi … Okumaya devam et “oku izle dinle\u2026 III (oku)”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[54,53,52],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6353"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6357,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6353\/revisions\/6357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emresururi.com\/blogs\/sururi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}