Seksen G├╝nde Devri Alem

Ana Sayfa || giri┼č

Ankara
10 Haziran 2014 Sal─▒, 16:27



┼×u ana kadar burada yazd─▒klar─▒mdan anlamad─▒ysan─▒z bir kere de ben söyleyeyim: Ben s─▒k─▒c─▒ bir insan─▒m. Ankara'y─▒ sev(ebil)memin sebebi de bu olsa gerek. Malum, Ankara'da kentin simgesi olabilecek çok fazla ┼čey yoktur; en az─▒ndan referans noktas─▒ olara ─░stanbul'u, ya da New York'u filan al─▒rsan─▒z alabildi─čine bo┼č, önemsiz bir ┼čehirdir Ankara. Ama yukar─▒daki hikayenin (Bizim Büyük Çaresizli─čimiz) kahramanlar─▒ndan birinin de yapt─▒─č─▒ gibi hayat─▒m─▒n on yedi y─▒l─▒n─▒ orada geçirdikten sonra asl─▒nda bir sürü ara/arka soka─ča, mahalle aralar─▒nda kaybolmu┼č üç be┼č ufak parka, ya da Ezginin Günlü─čü'nün ┼čark─▒s─▒ndaki gibi (çirkin) bir dolmu┼č s─▒ras─▒na bol bol an─▒ ve melankoli yüklemi┼čim; ve bir ┼čekilde bir┼čeylere özlem duyacak oldu─čum zaman her ┼čeyden çok Ankara'n─▒n bu s─▒radan ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ özlüyorum.

"Güzel olan sen de─čil o günlerdi" bile demem pek mümkün de─čil galiba sevgili ┼čehrime, ona ra─čmen durum bu. O yüzden pek bilmiyorum neden böyle yapt─▒─č─▒m─▒. Belki de sadece elimdekinden daha güzel/iyi/rahat/tatl─▒ bir hayat olabilece─čine inand─▒rmaya çal─▒┼č─▒yorum kendimi.

E─čer yumurtac─▒ya bugün ne oldu─čunu merak ederseniz, san─▒r─▒m art─▒k onun yerinde t─▒p malzemeleri satan ufak bir dükkan var. Bu kitap yaz─▒ld─▒─č─▒nda büyük ihtimalle tenha bir kö┼če olan o kav┼čak art─▒k yan─▒nda büyüyen hastanenin gideni-geleni yüzünden alabildi─čine kalabal─▒k. Eski çamlar bardak oldu, Turan da sözüm ona büyüdü.

[Hayat/S├╝r├╝nme Tecr├╝beleri] [Sanat/Manat/Edebiyat] | G├Ânderen: tassadar |  Yorumlar (0)

Ataraksiyaya devam
24 May─▒s 2014 Cumartesi, 20:01


Bunu iki önceki giri┼čte söylemek laz─▒md─▒ ama sonradan geldi akl─▒ma: Efendim marifet, hayat sizi bi' aya─č─▒n─▒zdan ba┼ča┼ča─č─▒ ast─▒─č─▒nda bile gülümseyip, bo┼čtaki baca─č─▒n─▒zla bacak bacak üstüne atabilmekmi┼č. Öyle diyorlar. 

[Genel/Geyik] [Felsefe/D├╝nyay─▒ Kurtarma Stratejileri] [Sanat/Manat/Edebiyat] | G├Ânderen: tassadar |  Yorumlar (2)

I┼č─▒k y─▒llar─▒ ge├žerken...
17 May─▒s 2014 Cumartesi, 22:19

Joan Baez, en me┼čhur ┼čark─▒lar─▒ndan birinde ┼čöyle der: 

...Hearing a voice I'd known
A couple of light years ago...

ve bu ┼čark─▒y─▒ dinleyen insanlar─▒n bir k─▒sm─▒ tam da buras─▒nda küçük bir spazm geçirirler. Hani fiziksel olarak olmasa da, yeterince inek olan her insan─▒n içinde bir┼čeyler kas─▒l─▒p kal─▒r, bir┼čeyler y─▒rt─▒l─▒verir birisinin ─▒┼č─▒k y─▒l─▒n─▒ zaman birimi olarak kulland─▒─č─▒n─▒ her gördü─čünde.

┼×ebnem Ferah geçen sene yeni albüm yapm─▒┼č; ama san─▒r─▒m tam da Gezi Hadisesi'ne denk geldi─či için kaynay─▒p gitmi┼č. Ben farkedeli bir iki ay oldu, pek de sevmedim. Ama ordaki ┼čark─▒lardan birinde de bu ─▒┼č─▒ky─▒l─▒ hadisesi geçiyordu da, ondan yazay─▒m dedim: 

...I┼č─▒k y─▒llar─▒ geçerken
Yolculuk sal─▒ncaktayken...

Ya bu hatunun sözleri gittikçe manas─▒zla┼č─▒yor ya da dedikleri gibi asl─▒nda ergenlere hitap ediyor ve de ben 30 ya┼č─▒nda sonunda ergenlikten ç─▒kmay─▒ becerebildim.

[Genel/Geyik] [Sanat/Manat/Edebiyat] | G├Ânderen: tassadar |  Yorumlar (0)

Ataraksiyon
4 May─▒s 2014 Pazar, 16:20

   Gelenek oldu, neden art─▒k yazmad─▒─č─▒m─▒ analiz ederek ba┼člayal─▒m: Bir ben de─čilim asl─▒nda bu bloga art─▒k eskisi kadar yazmayan - ┼čöyle bir kom┼čular─▒ma bakt─▒m da, yava┼č yava┼č herkesin yazma s─▒kl─▒─č─▒ azal─▒yor sanki. Facebook duvar─▒ en az─▒ndan benim için buran─▒n yerini alm─▒┼č biraz geçen y─▒llar içinde, bo┼č geyiklerimi orada sürdürüyorum. Buraya da binde bir yazacak daha uzun bir ┼čey olunca dönüyorum.

   Neyse efendim, günümüzün konusu ataraksiya kavram─▒. Kendileri Yunanca'dan geliyorlar, Türkçe'de en yak─▒n kar┼č─▒l─▒klar─▒ ise 'dinginlik'. Bizim zevk-sefa dü┼čkünü bildi─čimiz Epikür'ün pe┼činden ko┼čtu─ču his asl─▒nda buymu┼č. (Bu arada Epikür bana manikür-pedikür gibi bir ┼čeyi ça─čr─▒┼čt─▒rd─▒ bir an, rezil bir espri ama yapmadan geçecemedim.) Endi┼čeden, kayg─▒dan uzak bir ruh halini anlat─▒yor bu kelime. Ne┼če ya da zevk içermek zorunda de─čil, zurnan─▒n z─▒rt dedi─či yer de bu san─▒r─▒m; yani pek o kadar 'aktif' bir his de─čil ataraksiya, daha çok oturup sessizce hissedilen bir ┼čey. (Bu aç─▒dan biraz 'keyif'e benziyor denilebilir ama çok alakal─▒ de─čil.)

   'Eskiler' aras─▒nda ataraksiya durumuna eri┼čmenin iki yolu oldu─čuna inan─▒lm─▒┼č ana olarak. Stoac─▒lar dedi─čimiz, dallaman─▒n önde gideni olan ve hala ahlak deyince insanlar─▒n ilk akl─▒na gelen "kendine hakim ol, sevi┼čme, hatta çok yeme" gibi düsturlar─▒ dü┼čünsel tarihe sokan -ya da en az─▒ndan yerini sa─člamla┼čt─▒ran- bu amcalar─▒n ataraksiyas─▒na giden yol dünyaya tepeden bakmaktan geçiyor. E─čer dünyada elde edebileceklerinizin bir önemi olmad─▒─č─▒na inan─▒rsan─▒z endi┼če duyman─▒n ne kadar bo┼č oldu─čunu anlars─▒n─▒z diyorlar. Semavi dinlerin en az─▒ndan ço─ču ucuz yorumlar─▒ da aslolan─▒n bu dünyadan öte bir yerde oldu─čunu, haliyle bu dünyan─▒n bo┼č oldu─čunu pompalayarak dünyadan elini ete─čini çekmi┼č ermi┼člerin dingin huzurunu överler. Bildi─čimiz, tan─▒d─▒─č─▒m─▒z bir ┼čey bu haliyle ataraksiya. Kedinin ula┼čamad─▒─č─▒ ci─čere pis demesinin biraz daha karma┼č─▒k hali sadece.

   Ama huzura ula┼čmak için eri┼čemedi─čin, ya da istedi─čin gibi olmayan ┼čeylerin önemsiz oldu─čuna inanmak aç─▒kça hile yapmak de─čilse nedir? Aslolan, ki Epikür de nispeten bu yönde bir yoruma sahip, dünyay─▒ oldu─ču gibi kabullenip, arzular─▒n─▒n, eri┼čemediklerinin, ve hatta dünyadaki kötülü─čün -fark─▒nda olup-; bunlar─▒n tamam─▒n─▒ oldu─ču gibi -kabullenmek-ten geçiyor. En karanl─▒k günde bile bir "C'est la vie..." ya da bir "Hayat zor..." çekip; sinirlenmeden, kafaya takmadan; herkese, her ┼čeye "hepinize iyi niyetle gülümsüyorum" diyebilmekte asl─▒nda erdem.

   Tabii kolay de─čil bunu yapmak; hatta insani olarak mümkün mü ondan bile emin de─čilim. Eninde sonunda s─▒n─▒r─▒n─▒ zorlayan bir┼čeyler ç─▒k─▒yor insan─▒n: Mesela sevdi─čin bir ülkenin insanlar─▒n─▒n bir yar─▒s─▒ ─▒srarla hiç olmayacak bir adama oy verince, öbür yar─▒s─▒ndan ç─▒ka ç─▒ka iyi e─čitilmi┼č bir ┼čempanzenin dü┼čünsel derinli─čine sahip siyasi yorumlar ç─▒k─▒nca; ömrünü bir ideale adam─▒┼č görünen insanlar─▒n (mesela biz fizikçiler?) egodan ba┼čka bir ┼čey kovalamad─▒─č─▒n─▒ görünce; bir ┼čekilde kendi kendini hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črat─▒nca; ya da sevdi─čin birisi (ah ┼ču k─▒zlar!) uygun bir yerine uygun ebatlarda bir b─▒çak sokunca...insan ister istemez sinirleniyor. Sonras─▒nda sinir ya da hiddet zamanla geçip gitse de illa bir k─▒rg─▒nl─▒k kal─▒yor; ve i┼čte bu k─▒rg─▒nl─▒k zorla┼čt─▒r─▒yor "Bu da böyleymi┼č..." deyip yolumuza devam etmeyi.

   Cümleten kolay gelsin efendim.

[Felsefe/D├╝nyay─▒ Kurtarma Stratejileri] [Ansiklopedik/─░┼če Yaramaz Bilgi] | G├Ânderen: tassadar |  Yorumlar (2)

Spinoza, Russell, ayak parma─č─▒ ve bir de Mr. Spock
16 Temmuz 2012 Pazartesi, 04:28

(Biraz daha azalt─▒rsam yazmay─▒ san─▒r─▒m Emre Bey (ev sahibi) kap─▒n─▒n önüne koyacak beni, demedi demeyin; bu gördü─čünüz son yaz─▒m olabilir yani. Herneyse.)

Son birkaç y─▒ld─▒r pek f─▒rsat bulamam─▒┼čt─▒m ama son zamanlarda kendimi biraz felsefe okumaya verdim. Ha, diyeceksiniz ne oldu da art─▒k f─▒rsat─▒m var; bir ┼čey olmad─▒ asl─▒nda. Biraz daha az sosyalle┼čmeye çal─▒┼č─▒yorum, kendimi eve biraz daha kapatmaya; bir de ak┼čam belli bir saatten sonra 'i┼č'le ilgili (a.k.a. fizik) ┼čeylerden uzak durmaya. Ö─črendiklerimi siz say─▒n okuyucular─▒mla payla┼čaca─č─▒m ┼čimdi. Asl─▒nda Oruç Aruoba'dan yazacakt─▒m bir┼čeyler, belki ev sahibim de lafa dahil olur filan diye, ama ┼čimdilik fikrimi de─či┼čtirdim, alakas─▒z bir ┼čey yazaca─č─▒m.

Bilenler bilir, bilmeyenler de ö─črensin, Bertrand Russell'─▒n "(Bir) Bat─▒ Felsefesi Tarihi" diye ho┼č mu ho┼č bir kitab─▒ vard─▒r. Birinci a─č─▒zdan yaz─▒lm─▒┼č, arada "Bu adam da böyle demi┼č ama bence uydurmu┼č!" ┼čeklinde yorumlar filan bulabilece─činiz, nesnel görünmeye çok da kasmayan bir kitap. Ö─črencili─čimde (lise/üniversite diyelim, hala ö─črenciyim zira) çok özenirdim, gider gelir bakard─▒m Dost Kitabevi'nde; ama pek bir pahal─▒yd─▒, alamazd─▒m. Geçen (üç y─▒l filan önce) burda (a.k.a. gurbet) bir kitapç─▒da ingilizcesine denk geldim; telif hakk─▒ çoktan mort oldu─ču için de sudan ucuz bir fiyata sat─▒yorlard─▒, hemen ald─▒m. Ara ara üçbe┼č sayfa okuyorum. Bugün Spinoza bölümünü bitirdim. Pek ho┼čuma giden bir┼čeyler vard─▒, onlar─▒ yazay─▒m dedim. ┼×öyle görü┼čleri varm─▒┼č kendisinin: 

"Spinoza thinks that, if you see your misfortunes as they are in
reality, as part of the concatenation of causes stretching from the
beginning of time to the end, you will see that they are only
misfortunes to you, not to the universe, to which they are merely
passing discords heightening an ultimate harmony."

Yani Spinoza demi┼č ki, ba┼č─▒n─▒za bir bela geldi─činde ah vah etmeyin, evrenin i┼čleyi┼či içinde bu ba┼č─▒n─▒za gelenler kötü de─čildir, i┼člerin do─čal seyridir. Hoca da durur mu, yap─▒┼čt─▒rm─▒┼č cevab─▒: 

"I cannot accept this; I think that particular events are what they are, and do not
become different by absorption into a whole. Each act of cruelty is
eternally a part of the universe; nothing that happens later can make
that act good rather than bad, or can confer perfection on the whole
of which it is a part." 


Yani Russell diyor ki "Spinoza halt etmi┼č; tamam, evrenin bir gidi┼čat─▒ olabilir ama bu bizim ba┼č─▒m─▒za gelenlerin iyi ya da kötü oldu─čunu de─či┼čtirmez. Yedi─čin dayak hala dayakt─▒r, ac─▒t─▒r."

Burda durup biraz da bu arkada┼člar─▒n geldikleri ça─ča ve ortama bakmak laz─▒m. Spinoza Russell'a göre daha eskilerden; insanlar─▒n ideal dü┼čünceleri, kusursuz ahlak sistemlerini filan kovalad─▒─č─▒ bir dönemden. Russell ise bildi─činiz 20. Yüzy─▒l insan─▒: Ki┼činin hissettiklerinin önemsiz olabilece─čini kabul edemiyor amcam. Yani biz burda Spinoza - Russell özelinde asl─▒nda zamanlar─▒n ruhlar─▒n─▒n tart─▒┼čmas─▒n─▒ görüyoruz.

(Ya bu arada sormadan edemeyece─čim; niye bu kadar ciddi yaz─▒yorum ben?) 

Hikayenin sonunda Bertrand Amca Spinoza'ya biraz hak veriyor gibi yap─▒yor: 

"Nevertheless, when it is your lot to have to endure something that is
(or seems to you) worse than the ordinary lot of mankind, Spinoza's
principle of thinking about the whole, or at any rate about larger
matters than your own grief, is a useful one. There are even times
when it is comforting to reflect that human life, with all that it
contains of evil and suffering, is an infinitesimal part of the life
of the universe."


Yani "Spinoza halt etmi┼č olabilir; ama yine de bütün dertler sizi buldu─čunda Orhan Gencebay dinleyip a─člamaktansa 'Evrenin sonsuzlu─čunda ┼ču ba┼č─▒ma gelenler nedir ki? Hepsi önemsiz bunlar─▒n.' demek sizin için daha rahatlat─▒c─▒ olur..."

Do─čru mu bu hakkaten? Belki...dü┼čündüm, emin olamad─▒m. 'Ruhsal Ac─▒' diye bir ┼čeyin var oldu─čundan emin de─čilim galiba. ┼×öyle diyeyim: Ayak serçe parma─č─▒n─▒z─▒ sertçe masan─▒n aya─č─▒na vurdu─čunuzda bir ┼čey hissediyorsunuz. ─░┼čte o ┼čeye ac─▒ diyoruz, ve o ┼čey gerçekten var. Mr. Spock gibi "Ac─▒ zihinsel bir durumdur, istersem hissetmem." demek gibi bir yetene─čimiz maalesef yok. Ha, tepkimizi azaltabiliriz, oturup a─člamayabiliriz mesela; ama o anda o ac─▒y─▒ hissederken oturup da Russell'─▒ dü┼čünemeyiz, di mi? Beynimiz "ayak ┼čerçe parma─č─▒─▒─▒─▒─▒─▒!!!" diye ba─č─▒r─▒p duruyor böyle durumlarda, ve kolay kolay da susmuyor. ─░┼čte bunun kadar ┼čiddetli ama sadece ruhsal olan bir ac─▒ oldu─čundan emin de─čilim ben: Güçlü bir bünyenin filozofculuk oynay─▒p, "sorun de─čil bu, istersem unuturum" deyip de unutamayaca─č─▒ bir ac─▒ var m─▒? Belirli ┼čartlar alt─▒nda (yaln─▒zl─▒k, sayr─▒l─▒k, abazal─▒k gibi durumlarda) hakkaten dünyan─▒n sonu gelmi┼č gibi hissediyoruz ama sonra dönüp bak─▒nca 14'lük veletlerin komik a┼čk ac─▒lar─▒na benzemiyor mu bütün geçenler içimizden? 

[Genel/Geyik] [Felsefe/D├╝nyay─▒ Kurtarma Stratejileri] [Ansiklopedik/─░┼če Yaramaz Bilgi] | G├Ânderen: tassadar |  Yorumlar (2)

Takvim

Nis

May─▒s2018

Haz

P

S

Ç

P

C

C

P

30

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

1

2

3

Ba─člant─▒lar

Epigraf
Karalamalar
├çi├žek G├╝ncesi
Sak─▒z Ka─č─▒d─▒
Godot'yu Bekledim

Resim Galerisi

Arama

Ar┼čiv


powered by / kullan─▒lan ana yaz─▒l─▒m
GUBEN blogger by emre sururi

hosted by / bar─▒nd─▒rma
Fi┼ček Enstit├╝s├╝ Bili┼čim Hizmetleri
Fi┼ček Enstit├╝s├╝ Bili┼čim Hizmetleri
RSS Beslemesi
Yorumlar - RSS

T├╝m Kategoriler
Genel/Geyik
Felsefe/D├╝nyay─▒ Kurtarma Stratejileri
Ansiklopedik/─░┼če Yaramaz Bilgi
Hayat/S├╝r├╝nme Tecr├╝beleri
Sanat/Manat/Edebiyat

Sonraki->